Een tocht langs de filmlocaties van een visueel meesterwerk

Voor het verhaal achter The Grand Budapest Hotel hoef je niet naar de Hongaarse hoofdstad Boedapest. Je moet juist naar het oosten van Duitsland, naar steden als Dresden, Waldenburg en het bijzondere Görlitz. In deze aflevering van de podcast Fantastische Filmlocaties ontrafelt presentator Jeroen Huijsdens de nostalgische film van regisseur Wes Anderson. Hij laat ook zien waar je de filmlocaties van deze visuele traktatie zelf kunt bezoeken.

De aflevering is ook op andere platformen te vinden die de RSS-feed van Springcast oppakken.

The Grand Budapest Hotel / copyright Fox Searchlight Pictures, Studio Babelsberg, Indian Paintbrush, American Empirical Pictures

Sceen-it.com: de filmlocaties met handige GPS-locaties
Playlist Spotify met muziek uit Fantastische Filmlocaties
De link naar de BNR Postcast Onder curatoren
Bristol Palace Hotel in Karlovy Vary
Website van Molkerei Gebrüder Pfund in Dresden
Graphic designer Annie Atkins aan het werk
Artikel met foto van het maken van het schilderij Boy with Apple
Link naar de website van Visit Görlitz
Link naar de website van Hotel Börse in Görlitz
Link naar de website van Zuckerwerk & Rebensaft
Link naar de website van Schloss Waldenburg
Link naar de website van National Park Sächsische Schweiz
Link naar de website van museum Gemäldegalerie Alte Meister
Link naar de website van Der Dresden Zwinger
Link naar de website van Forum Groningen ivm de expositie over Wes Anderson

Gebruikte muziek: A Prayer For Madame D en Mr. Moustafa – Alexandre Desplat (composer Alexandre Desplat / copyright ABKCO Music & Records, Inc.), gebruikte themamuziek Motivated van Alex MakeMusic (Oleksandr Savochka) via Pixabay.

Ontdek de verhalen achter de schermen, bekijk prachtige afbeeldingen van de locaties en laat je inspireren door de magie van de filmwereld.

Reacties op deze aflevering zijn meer dan welkom! Als er hieronder nog geen reactie staat, betekent dat natuurlijk niet dat jij niet de eerste niet kunt zijn...

Er zijn weinig makers van wie je de films in één oogopslag herkent.
Elk shot lijkt met een lineaal en kleurpotlood in de hand bedacht en uitgetekend te zijn.
Elke scène voelt als een strak, zorgvuldig opgebouwd kunstwerk.
De regisseur over wie ik het heb creëerde in 2014 een wereld die bijna volledig in een studio tot leven lijkt te zijn gebracht.
Maar dat blijkt in werkelijkheid toch echt heel anders te zijn.

Je luistert naar Fantastische Filmlocaties, dé podcast over films en de locaties waar ze werden opgenomen.
Ook in deze aflevering ga je weer dingen horen die je nog niet wist,
over de film die aan bod komt, over de mensen die hem maakten én over de locaties waar hij werden opgenomen.
Met mijn verhalen probeer ik je ondertussen duidelijk te kunnen maken waarom ik zo graag filmlocaties bezoek.
Mijn naam is Jeroen Huijsdens en in deze aflevering neem ik je mee naar het oosten van Duitsland om je mooie verhalen te vertellen over The Grand Budapest Hotel van regisseur Wes Anderson.

Ik ga er soms misschien iets te veel van uit dat jij de films die ik bespreek al hebt gezien, en de makers die ik noem al kent.
Als je zo bevangen bent door de dingen waar je het graag over hebt als ik, ligt die fout natuurlijk op de loer.
Misschien ben je niet bekend met de films van Wes Anderson en The Grand Budapest Hotel in het bijzonder.

Ja, dat kan gebeuren.
Maar misschien moet ik je in dat geval aanraden de film eerst eens te kijken en dan pas naar deze podcast te luisteren.
Niet omdat ik te veel verklap, maar omdat je dan zult begrijpen waarom het zo bijzonder is om te zien dat de wereld van The Grand Budapest Hotel ondanks alle decorstukken, deels echt bestaat.
Kijk, je mag mijn advies natuurlijk ook lekker negeren.
En de film voor het eerst bekijken mét de informatie uit deze aflevering.
Dat mag natuurlijk ook!
Tegen alle andere luisteraars zeg ik: ik hoop dat ik de film weer een beetje tot leven weet te brengen,
en je de drang krijgt om ‘m snel weer eens terug te kijken, want het is en blijft zo’n heerlijke traktatie!

Laat ik eens even beginnen bij het begin: het verhaal.

In dit stukje trailer worden de belangrijkste karakters van de film geintroduceerd:
Gustave H., de excentrieke conciërge van het majestueuze hotel uit de titel - heerlijk neergezet trouwens door Ralph Fiennes;
De spil in het verhaal, Lobby Boy Zero Moustafa, op jonge leeftijd gespeeld door Tony Revolori, en als oudere man door F. Murray Abraham;
De grote liefde in het leven van Zero, Agatha genaamd- gespeeld door de altijd geweldige Saoirse Ronan;
En de steenrijke vrouw die het hele verhaal feitelijk in beweging zet, Madame D. -  gespeeld door Tilda Swinton.

The Grand Budapest Hotel wordt gebracht als een raamvertelling. 
De film begint met een jonge vrouw die het graf van een schrijver bezoekt.
Daar gaat ze zijn boek The Grand Budapest Hotel lezen.
In dat boek kijkt de oude schrijver in de jaren 80 terug op zijn verblijf in 1968 in het vervallen hotel,
en in het bijzonder op zijn ontmoeting daar met Zero Moustafa.
Tijdens een diner vertelt deze Zero op zijn beurt het geweldige verhaal over zijn tijd in het ooit magnifieke hotel, zijn bijzondere band met Gustave H. en zijn liefde voor Agatha.

Voordat ik zo - net als de film - een stap terugdoe ik de tijd en je vertel over de ontstaansgeschiedenis ervan, wil ik de eerste filmlocatie graag aan je voorstellen.
Kijk, ik kan mezelf natuurlijk in allerlei bochten wringen en je aan deze podcast gekluisterd willen houden door je pas helemaal aan het einde te vertellen waar het hotel uit de film te vinden is.
Maar dan ben ik de boel volgens mij een beetje aan het beduvelen.
Want wat is de voornaamste locatie in deze film?
Ja dat is toch echt The Grand Budapest Hotel.

Dat hotel is qua locatie niet te vinden in de Hongaarse hoofdstad, kan ik je al gelijk verklappen, en ook niet in Hongarije.
Maar in het oost-Duitse Görlitz.
In werkelijkheid is het gebouw in de film geen hotel en was het dat ook nooit.
Het werd in 1912 gebouwd als warenhuis, in opdracht van de Joodse koopman Louis Friedländer.
Kaufhaus Görlitz, want dat is de naam van het nog altijd indrukwekkende, maar leegstaande warenhuis in het centrum van Görlitz, kreeg de hoofdrol in de film na een lange zoektocht van regisseur Wes Anderson en production designer Adam Stockhausen.
Ze bezochten verschillende oude hotels in Londen, Schotland en Zwitserland.
En gingen naar historische steden als Wenen en Boedapest, en landen als Tsjechië, Polen en Duitsland.
In Görlitz, de Oost-Duitse stad die precies tegen de Poolse grens én de Poolse zusterstad Zgorzelec [ZWOR-ZÉ-LETZ] aanligt, brachten ze onder meer een bezoek aan Kaufhaus Görlitz.
Volgens filmproducent Jeremy Dawson begon Wes Anderson helemaal op te lichten toen hij het leegstaande warenhuis voor de eerste keer zag.
Ook production designer Adam Stockhausen was direct enthousiast over het gebouw. 
“I thought: It’s perfect. Just perfect”, zou hij later tegen The Hollywood Reporter vertellen.
Maar toen diende zich ook direct een probleem aan.
De eigenaren van het warenhuis waren namelijk verwikkeld geraakt in een vervelend faillissement in 2008 als gevolg van de economische crisis.
Daardoor kreeg producent Jeremy Dawson te maken twee curatoren.
En die … kwamen uit Nederland!
Een van die twee curatoren, Maarten van Ingen, vertelde in de BNR podcast Onder curatoren vorig jaar over de manier waarop het Kaufhaus dé locatie werd die filmliefhebbers nu vooral associëren met The Grand Budapest Hotel.
In die podcast heeft Van Ingen het over de advocaat van Universal Pictures in Nederland die jaren terug contact met hem zocht.
Maar volgens mij bedoelt hij daar het advocatenkantoor van 20th Century Fox,
want de film werd destijds gemaakt door Searchlight Pictures, onderdeel van Fox.
Maar dat terzijde.
De link naar de BNR Podcast zet ik voor je bij de shownotes, want het is wel aardig om te horen hoe dat allemaal verliep.
Omdat de deal met de curatoren rond kwam konden Wes Anderson en zijn productieteam Kaufhaus Görlitz omtoveren tot The Grand Budapest Hotel.
Dat gebeurde in twee etappes.
In de film zie je de hotellobby eerst in de markante oranje-bruine versie uit 1968, en daarna in de rood-roze uitvoering uit de vroege jaren dertig.
Het werd – met wandpanelen en aankleding - allemaal opgenomen in de centrale hal met die geweldige trappen en dat fantastische glazen dak in het warenhuis in Görlitz.
En daar werd dus onder meer dít gefilmd...

Bij gebrek aan beeld… 
Hotelconciërge Gustave H. gaat er hier vandoor op het moment dat de politie hem in de lobby van het hotel wil arresteren.
Ook de schietscène aan het einde met Adrien Brody als de geflipte Dimitri werd in het Kaufhaus opgenomen, en wel op de bovenste etage.
Daar bevinden zich naar verluidt nog steeds de gaatjes in de muren die er voor het effect werden aangebracht.
Die heb ik alleen zelf niet kunnen zien omdat we er tijdens ons bezoek vanwege werkzaamheden helaas niet naar boven konden.
Daarover zometeen nog meer, maar eerst moet ik je nog even vertellen dat de inspiratiebron voor het hotel, zoals je dat in de film aan de buitenkant ziet in ansichtkaart-achtige fantasie-uitvoering, niet in Görlitz, maar ergens anders te vinden is.
Je moet ervoor naar de Tsjechische stad Karlovy Vary, ook wel bekend onder de Duitse naam Karlsbad.
In die stad staat het 19e eeuwse Bristol Palace Hotel.
Als je daar een foto van ziet, begrijp je onmiddellijk wat Wes Anderson voor ogen had bij de creatie van The Grand Budapest Hotel.
Ik zou zeggen; kijk even bij de shownotes.
Ondanks die treffende gelijkenis, was er volgens production designer Adam Stockhausen nog een ander hotel - in datzelfde Karlovy Vary - dat een belangrijke inspiratiebron was voor hem en Wes Anderson.
Dat was het Pupp Hotel.
Die naam doet bij de trouwe luisteraars van deze podcast misschien wel een belletje rinkelen.
Want dat hotel besprak ik ook in een andere aflevering,
en wel toen ik het had over de James Bondfilm Casino Royale.
Terugluisteren dus zou ik willen zeggen…

Nog voordat The Grand Budapest Hotel in februari 2014 in de bioscoop uitkwam werd Kaufhaus Görlitz aangekocht door de Duitse ondernemer Winfried Stöcker.
Hij deed dat in 2013.
Stöcker heeft nog altijd grootse plannen met het prachtige, oude warenhuis.

Voordat wij dit voorjaar naar oost-Duitsland reisden legde ik contact met het bedrijf dat eigenaar is van het Kaufhaus.
Ik deed dat met wat druk op de ketel omdat ik allerlei berichten las dat er binnen afzienbare tijd met een flinke verbouwing en renovatie zou worden begonnen.
Als ik het pand nog in zijn huidige staat wilde zien, moest ik snel handelen dacht ik.
Ik kreeg antwoord van Ina Stephan.
Ze wilde met plezier meewerken en de deur voor mij openen, maar ze verwees m ij in eerste instantie liever toch even door naar iemand anders.
Naar Kerstin Gosewisch van de Görlitz Film Office.
Achteraf gezien was dat een geweldige route want de filmreis kwam er niet alleen door in een stroomversnelling,
Kerstin zorgde er samen met Franziska Glaubitz van het toeristencentrum van Görlitz ook voor dat er opeens veel meer mogelijk werd.
Mij werd niet alleen een bezichtiging van het Kaufhaus in het vooruitzicht gesteld,   maar ook een wandeltour door de stad langs alle filmlocaties én een verblijf in Hotel Börse, waar destijds ook alle acteurs van de film hadden overnacht.
Daardoor werd het weer een hele bijzondere reis.
Zoals straks zal blijken.
Door de gelegde contacten stond ik op dinsdag 14 april van dit jaar opeens midden in de lobby van the Grand Budapest Hotel.
In dat werkelijk prachtige Art Noveau pand uit 1912 met die herkenbare trappen en aan het einde van die indrukwekkende hoge ruimte die nis waar in de film de receptie van het hotel in is gebouwd, waar onder meer dit werd gefilmd..

Je gaat in de komende minuten nog veel meer horen over welke filmlocaties werden gebruikt en waar ze te vinden zijn.  
Een locatie staat nog wel op mijn bezoeklijstje.
Dat is de studio waar ook delen van de film werden gemaakt.
Dat is Studio Babelsberg bij Berlijn.
Ik moet daar alleen al heen omdat daar nog decorstukken te zien zijn die de puzzel compleet maken, waaronder de desk van de receptie en het loeigrote schilderij dat je tijdens de dinerscene op de achtergrond ziet hangen.
Waarom ik dat per se nog een keer wil zien?
Beste een goede vraag.
Misschien omdat het mij dichtbij de film brengt?
Weet in ieder geval dat in deze filmstudio ook al die prachtige miniatuurstukken werden gemaakt die je in de film ziet.
Dat gebeurde door een team creatievelingen onder leiding van Simon Weisse.
Het roze miniatuurhotel is deze zomer nog te bewonderen in het Design Museum in Londen.
Daar is het tot en met half augustus te zien als onderdeel van Wes Anderson: The Archives Exhibition.
Net als andere props en kledingstukken uit verschillende Wes Andersonfilms.
Maar het wordt nog leuker…
Want die tentoonstelling komt ook naar Nederland!
Van 10 december dit jaar tot en met 5 september 2027 is hij te zien in Forum Groningen.
Geweldig nieuws toch?

Goed.  Laten we – net als de schrijver in The Grand Budapest Hotel  - eens teruggaan in de tijd.
Terug naar het moment dat het idee van de film ontstond bij Wes Anderson
Of liever gezegd bij hem en een vriend van hem.
Dat was in 2006.
Andersson had met films als Rushmore, The Royal Tenenbaums en The Life Aquatic with Steve Zissou inmiddels laten zien wat hij als regisseur in huis had.
En óók dat een grote groep acteurs, waaronder Bill Murray en Owen en Luke Wilson, maar al te graag elke keer met hem wilden samenwerken.
Maar goed, 2006 dus.
Dat was het jaar waarin Anderson samen met de bevriende illustrator en schrijver Hugo Guinness de basis legde voor een film.
Hun inspiratiebron was een wederzijdse, bijzondere vriend over wie ze een verhaal schreven van zo’n 15 pagina’s.
Veel verder dan dat die vriend op enig moment een schilderij steelt, kwamen ze niet.
Het verhaal kwam op de stapel leuke ideeën te liggen.
In de jaren daarop maakte Anderson films als The Darjeeling Limited en Fantastic Mr. Fox,
Én kwam hij in contact met het werk van de Oostenrijkse schrijver Stefan Zweig.
Dat bleek een bepalend moment, dus sta ik daar even bij stil.
De intelligente joodse Stefan Zweig groeide eind 19e eeuw op in Wenen.
Hij ontwikkelde een internationale kijk op de wereld,
en groeide uit tot een succesvol schrijver.
Schrijver van onder meer Sternstunden der Menschheit, Die Welt von Gestern en Schachnovelle.
Toen Hitler begin jaren 30 in Duitsland aan de macht kwam, vluchtte Zweig eerst naar Engeland om uiteindelijk in Brazilië terecht te komen.
Gedesillusioneerd over de opkomst van het fascisme en somber over de toekomst van Europa pleegde hij en zijn vrouw Lotte daar in 1942 zelfmoord.
Zweig wordt nog altijd beschouwd als een van de populairste en beste Oostenrijkse schrijver van de vorige eeuw.
Andersons kennismaking met het werk van Zweig deed het idee ontstaan om een Zweig-achtige film te maken afgezet tegen een Europa op de rand van oorlog en vol levendige karakters.
Dat was het moment dat ook het oude plan - dat Anderson samen met Hugo Guinness had ontwikkeld - weer uit de la kwam.
Toen het idee dat zou uitgroeien tot The Grand Budapest Hotel echt vorm kreeg, schreef Anderson het scenario in pakweg zes weken tijd.

Zoals straks zal blijken vonden er in het Duitse Görlitz veel opnamen plaats van the Grand Budapest Hotel.
Maar er zijn ook nog wat andere filmlocaties die ik wil benoemen.
Niet in de laatste plaats omdat ze goed te bezoeken zijn en erg de moeite waard.
De eerste waar ik even bij stil wil staan is de Zwinger in Dresden.
Dat is een paleiscomplex dat werd gebouwd aan het begin van de 18e eeuw.
Het raakte zwaar beschadigd tijdens het verwoestende bombardement op de stad in 1945, maar werd in meerdere fases geweldig gerenoveerd.
In de film krijg je het in beeld als Deputy Kovacs – die belast is met het testament van Madame D – wordt achtervolgd door Jopling.
De rollen worden gespeeld door respectievelijk Jeff Goldblum en Willem Dafoe.
Kovacs denkt te kunnen ontsnappen aan Jopling via het museum.
En voor die scene werd daadwerkelijk gedraaid in de Gemäldegalerie Alte Meister In Dresden.
Je ziet de hal van het museum en de geweldige trap die leidt naar de zalen met schilderijen van grote meesters als Rafaël, Rubens en Vermeer.
Die zalen zelf krijg je in de film niet echt te zien en mocht je in het museum op zoek willen naar de zaal met al die harnassen waar Jeff Goldblum langsvlucht, dan kan ik je vertellen dat dat elders werd gefilmd,
namelijk in de Stadsthalle in Görlitz.
Verder kan ik je het museum in Dresden echt aanraden: al die zalen met schilderijen en beelden zijn echt geweldig.
De scene eindigt als Jeff Goldblum een deur opendoet, een fiets ziet staan en denkt: ik ben gered.
Toch niet, want Jopling heeft hem achterhaalt en klapt de deur dicht terwijl z’n vingers er tussenzitten.
Een geweldige scene, maar niet in Dresden, maar in Görlitz gefilmd, om de hoek bij ons hotel.
Kerstin Gosewisch van Filmbüro Görlitz wees mij de deur aan tijdens onze filmwandeling.
Echt geweldig en zo grappig!
In Dresden is er nog een filmlocatie waar ik je op moet attenderen.
Het is de bakkerij van Mendl’s waar je het interieur echt slechts twee seconden of zo van in beeld krijgt.
Maar het weerhoudt fans uit de hele wereld er niet van om naar de winkel te gaan.
Ze verkopen er in werkelijkheid geen taartjes, maar zuivelproducten.
Het is Molkerei Gebrüder Pfund en de winkel ligt aan de Bauntzner Strasse 79 in Dresden.
Ik kan je uit eigen ervaring vertellen dat het – ondanks de ultra korte verschijning in de film - echt een bezoek waard is.
Je weet gewoon niet waar je moet kijken als je er binnenkomt.
Het plafond, de lampen, de wanden, het is allemaal echt zo bijzonder.
Zeker voor een winkel anno 2026.
En om je even kort aan te geven wat er zo bijzonder is: in de winkel is bijna 250 vierkante meter aan handgeschilderde Villeroy & Boch tegeltjes te zien.
Foto’s en een link naar de winkel staan weer bij de shownotes.

Een andere filmlocatie die spectaculair is om te bezoeken – ook al zit deze ook maar een paar seconden in de film - ligt op drie kwartier rijden van Dresden.
Hij ligt in het natuurpark Sächsische Schweiz.
Dat is een prachtig natuurgebied dat opvalt vanwege de indrukwekkende, hoge rotsen waar je tussendoor kunt wandelen.
Een van die wandelpaden kent een deel dat bekendstaat als de Basteibrücke.
Het leidt je naar een prachtig uitkijkpunt.
Precies bij dát uitkijkpunt wordt in the Grand Budapest Hotel het huwelijk voltrokken tussen Agatha en Zero, in aanwezigheid van de hotelconciërges horende bij The Society of the Crossed Keys.
Het plekje is maar eventjes in beeld, maar het is zo geweldig: een op en top Wes Anderson plaatje met die kleuren en dat decor.
En ook al is het maar 2 seconden in de film… echt een fantastische locatie om tijd door te brengen.

Ik erken onmiddellijk dat The Grand Budapest Hotel vooral de film is van regisseur Wes Anderson.
Maar zoals ik je als vaker heb verteld: film maken is een groepsproces.
Zonder het uitzonderlijke talent van al die andere mensen valt er geen film te maken.
En dan heb ik het over acteurs, maar vooral ook over de mensen van de art department, de belichting, het camerateam en de afdeling locatiemanagement.
Bij films van Wes Anderson geldt bovendien – en dat heb ik op meerdere plekken teruggevonden – dat er sprake is van een echte band tussen de makers.
Het is een van de redenen waarom zoveel acteurs keer op keer zo graag met Wes Anderson samenwerken.
Ik hoef alleen maar namen te noemen van Owen Wilson, Jason Schwartsman, Adrian Brody, Willem Dafoe en Jeff Goldblum,
En zeker ook Bill Murray – die – als ik het goed heb – in 10 films van hem zat.
Maar het geldt ook voor andere makers zoals de al eerder genoemde production designer Adam Stockhausen, en Director of Photography Robert Yeoman, die meedeed aan alle live-action films van Wes Anderson.
De persoon van wie ik de naam ook nog wil noemen is die van Graphic Designer Annie Atkins.
Zij maakte veel van de kleine spullen voor op de set die je in The Grand Budapest Hotel ziet.
Van brieven en telegrammen tot en met het taartdoosje en de krant.
Ik heb bij de shownotes een link gezet naar een video waarin je haar aan het werk ziet en over haar werk hoort praten.
Je kunt toch alleen maar heel gelukkig zijn als je zo met je werk bezig mag zijn?
Wat een talent!
Kijk die video!
Een andere naam is ook nog niet gevallen.
Een naam die in alle podcastafleveringen die ik inmiddels heb gemaakt, volgens mij nog niet één keer voorbij is gekomen.
En dat kan natuurlijk eigenlijk helemaal niet.
Daar komt nu een einde aan.
Ik moét het hebben over de Franse filmcomponist Alexandre Desplat.
De inmiddels tweevoudig Oscarwinnaar heeft echt een prachtige repertoire opgebouwd.
Bekend is vooral zijn werk voor de latere Harry Potterfilms.
Voor deze film van Wes Anderson  - met wie hij tot nu toen in totaal zeven keer samenwerkte  - schreef hij een werkelijk geweldige filmscore.
Vol vrolijkheid, sierlijkheid en melancholie,
dankzij instrumenten als de cimbalom, de zither en de balalaika….

Voordat ik je zo langs de overgebleven filmlocaties loods van The Grand Budapest Hotel in Görlitz, moet ik toch nog even stil staan bij die bijzondere stad.
En vooral bij de link met film, want de Oost-Duitse stad heeft niet voor niets als bijnaam Görliwood.
Omdat Görlitz zo gunstig lag op de kruising van wegen en de ligging aan de rivier Neisse kende het een veelbelovende start als handelsstad.
In de late middeleeuwen en daarna werden er in het centrum verschillende indrukwekkende koopmanshuizen en andere gebouwen neergezet.
Veel van die historische gebouwen bleven in eerste instantie bewaard omdat Görlitz relatief onbeschadigd uit de Tweede Wereldoorlog kwam.
Maar na de oorlog - tijdens de DDR-periode - werd het centrum van de oude stad zwaar verwaarloosd.
Veel van de mooie centrumpanden kwamen op instorten te staan.
Dat veranderde door de Duitse eenwording in 1989 waarna er een grootschalige restauratie op gang kwam.

Filmmakers kregen de stad in de smiezen vanaf de nieuwe eeuw.
Mede dankzij gunstige belastingmaatregelen ontdekte ook Hollywood Görlitz.
Het leidde tot opnames voor  Around the World in Eighty Days met Jackie Chan en Steve Coogan in 2003, The Reader met Kate Winslet in 2008, The Book Thief in 2013 én Inglourious Bastards, de film van Quentin Tarantino uit 2009.
En het leidde dus tot de bijnaam die men er graag nog steeds gebruikt: Görliwood.
Nog eventjes over die film van Tarantino.
Hij filmde in het hart van de stad de korte zwartwitfilm die je in Inglourious Bastards ziet als de bioscoop in de fik vliegt.
Het is de propagandafilm Stolz der Nation met een hoofdrol voor Daniel Brühl.
In Görlitz zijn ze er echt trots op dat de stad het decor heeft geboden aan zoveel films.
En blijven ze benadrukken hoeveel mogelijkheden er nog altijd zijn voor filmopnamen in de karakteristieke stad.
En dan The Grand Budapest Hotel en Görlitz ….
De stad waar Wes Anderson en zijn ‘filmfamilie’ van 6 januari 2013 tot half maart van dat jaar 40 dagen filmde.
In april van dit jaar ontmoetten wij voor de deur van Hotel Börse de twee personen met wie wij een uitgebreide filmwandeling door de Duitse stad zouden maken: 
Franziska Glaubitz van Europastadt Görlitz én Kerstin Gosewisch van Filmbüro Görlitz.
En ik kan zeggen dat de wandeling zonder hun nooit zo leuk zou zijn geweest.
Want ook deze keer gingen er weer deuren open waarvan ik zeker weet dat die anders gesloten zouden zijn gebleven.
Laat ik daar gelijk maar even twee goede voorbeelden van geven.
Aan de zuidoostkant van het stadspark van Görlitz, ligt een concerthal die dateert uit 1910 maar in 2005 dichtging.
Deze Stadthalle werd in The Grand Budapest Hotel voor meerdere kleine settings gebruikt maar vooral als decor van het diner.
Het is de scene waarin de jonge schrijver – gespeeld door Jude Law – luistert naar het levensverhaal van de oude Zero – gespeeld door F. Murray Abraham.

De scene werd gefilmd in de grote, oude concertzaal die echt heel Oost-Europeaans aanvoelt.
In diezelfde zaal – op het balkon - werd trouwens de scene opgenomen waarin de jonge Zero en Agatha naar de film gaan.
En om dat er maar even aan toe te voegen: aan de rechterkant van het complex werd tegen de gevel de entree van het Budapest Hotel aan gebouwd.
Onder meer te zien in de scene waarin Agatha en Zero aan de gevel komen te hangen met het gestolen schilderij.
Weet je dat ook gelijk!

De Stadthalle wordt, nadat een eerdere renovatie in 2012 tot stilstaand kwam, momenteel helemaal verbouwd.
De concertzaal moet weer gaan schitteren.
Maar het was wel de reden waarom we er eigenlijk niet naar binnen konden.
Gelukkig kwamen daar de goede connecties van Kerstin van pas.
Een ander voorbeeld van een deur die letterlijk en figuurlijk door haar werd geopend, was die van een pand aan de Untermarkt in het centrum van de stad.
Het pand, dat ook wel bekendstaat als Gasthof Brauner Hirsch, staat al een hele tijd leeg en is de ideale plek voor bouwers van filmsets.
Het is oude stoffige bend, maar een te gekke plek waar je met wat hulp ziet dat het werd gebruikt voor unieke, kleine sets van The Grand Budapest Hotel.
Volgens Productions Designer Adam Stockhausen werden er in het pand wel 12 tot 14 sets van de film gebouwd.
Zoals de slaapkamer van Agatha op zolder, een deel van het interieur van de bakkerij van Mendl’s, en ook de kleine slaapkamer van Zero.
Direct voor de deur werd trouwens het begin van de slee-scène gedraaid.
Ik zet m’n fotocollage bij de shownotes…
Een filmlocatie waarvan de deur ondanks de betrokkenheid van Kerstin helaas wel dicht bleef was die van Freisebad Görlitz.
In dat uit 1887 stammende badhuis werd de scene opgenomen waarin de jonge schrijver kennismaakt met de oude Zero.
Het badhuis is er tegenwoordig te slecht aan toe om een bezoek nog verantwoord te maken.
Kortom, het is te gevaarlijk om er doorheen te wandelen.
Wie weet komt ook dit ooit nog een keer op de renovatielijst.
Waar we tijdens onze wandeling ook nog een stop maakte was bij de Ernst Thälmann Filmkulisse en daarna bij de Dreifaltigkeitskirche aan de Obermarkt.
Wat die eerste betreft: dat is in de film de begraafplaats waar de fan van de schijver met het boek naar toegaat om het daar te lezen.
In werkelijkheid is het geen begraafplaats, maar hoort het bij een school.
De Dreifaltigkeitskirche is de kerk waar de scene werd gefilmd dat Gustave H. en Zero eindelijk de oude chefkok Serge X. vinden, gespeeld door Mathieu Almaric.
Hij beschikt over belangrijk bewijs, maar vreest alleen voor zijn leven en is daarom ondergedoken.
De uit de 13e eeuw stammende kerk ligt werkelijk om de hoek van de kruising van Klosterplatz en de Fischmarktstrasse.
Dat is het prachtige, karakterstieke straatje waarin je - wederom echt heel kort – Saoirse Ronan als Agatha op haar fiets dozen met Mendl’s gebakjes ziet bezorgen.
Het pand op nummer 1 is in de film de buitenkant van de banketbakkerij met die ongelooflijk lekkere taartjes.
Het leuke was dat ik Kerstin en Franziska erop moest attenderen toen we naar de kerk liepen, want zij hadden die kennis niet paraat.
Is dat grappig of is dat grappig?
Onze volgende stop was geen filmlocatie, maar een winkeltje dat direct met de film te maken heeft.
Aan Obermarkt nummer 8 zit Zuckerwerk under Rebensaft.
Het is een delicatessenwinkeltje van Anemone Müller-Großmann.
Zij raakte min of meer bij toeval betrokken bij de filmproductie.
Dat kwam omdat Wes Anderson de chocolade proefde die uit het winkeltje kwam, zo vertelde Anemone ons tijdens ons bezoek.
Het geweldige gebakje van Mendl’s in de film zou gemaakt worden door een vriend van Wes Anderson uit Parijs.
Maar er kwam een kink in de kabel en toen werd Anemone gevraagd of zij de bijzonder gevormde gebakjes wilde maken.
Ze dacht in eerste instantie nog dat het voor een feestje na afloop was, maar al snel bleek dat het gebakje een rol speelde in de film.
Samen met Wes Anderson probeerde ze de perfecte Courtesan au Chocolat te maken, maar Anderson bleek nogal veeleisend.
Het gebakje moest qua ontwerp onwerkelijk hoog worden, precies zoals Anderson het in zijn hoofd had.
Het werd een gigaklus.
Voor elke taartje dat je in de film ziet moesten er wel 40 achter de hand worden gehouden, waardoor ze er wel 500 moest maken.
De winkel kwam er wel door in de belangstelling komen te staan, maar Anemone kijkt er – als je een beetje goed naar haar luistert – niet alleen met positieve gevoelens op terug.
Voordat je bij een bezoek direct naar de winkel rent om een Mendl’s te kopen: ze worden er niet verkocht.
Volgens Anemone zijn ze te onhandig om te maken en bovendien niet lang goed te houden...

The Grand Budapest Hotel beleefde z’n première tijdens de 64e editie van het Internationale filmfestival van Berlijn op 6 februari 2014.
De film won er de Grote Juryprijs.
In Andersons thuisland Amerika ging de film op 7 maart 2014 in de bioscopen draaien.
Dat was net iets later dan in menig Europees land.
Zo was de film hier in Nederland al in sommige theaters te zien vanaf 23 februari.
Hoewel 13 maart de officiële releasedatum was.
Hij werd door de pers en het publiek goed ontvangen.
De film, met een productiebudget van 25 miljoen dollar, leverde wereldwijd bijna 175 miljoen dollar op in de bioscopen.
Het is daarmee tot op heden nog altijd Wes Andersons meest succesvolle film.
Het vertaalde zich allemaal ook naar negen nominaties bij de Oscars in 2015.
De film won er vier.
Adam Stockhausen en Anna Pinnick wonnen voor Best Production Design and Set Decoration,
Frances Hannon en Mark Couliert wonnen voor Best Makeup and Hairstyling
Milena Canonero won voor Best Costume Design
en Alexandre Desplat won voor Best Original Score
Wes Anderson zelf legde het zowel bij Beste Film, als bij Beste Regisseur en Beste Originele Scenario af tegen Alejandro Iñárritu.
Want om het even bij je in herinnering te roepen: 2015 was ook het jaar van de film Birdman.

En dan is er nog een locatie waar ik het met je over wil hebben.
Dat begint eigenlijk allemaal met de scene waarin Zero een stapeltje kranten koopt. Hij leest het vreselijke nieuws over Madame D. en gaat er als een speer mee naar zijn excentrieke baas Gustave H. …

Even tussendoor: Zero koopt de kranten bij een stalletje dat voor de opnamen werd neergezet in het hart van Görlitz op Brüderstrasse ter hoogte van nummer 9.
Zijn oog valt op het artikel op de voorpagina op de hoek van de Büttner- en de Langenstrasse, op twee minuten lopen van het krantenstalletje.
Hij rent vervolgens naar de ingang van het kabeltreintje dat hem naar het hoog gelegen hotel moet brengen.
De ingang van die funicular is een decorstuk.
Dat werd op de Untermarkt in Görlitz tegen het Raadhuis aangezet, direct naast de mooie trap van de beroemde raadhuistoren.
Dat decorstuk – die ingang van dat kabeltreintje dus – is echt een prachtig staaltje werk van het art department.
Ook al is het maar – weer - 2 seconden in beeld.
Wat de meeste mensen zich niet beseffen is dat het een exacte kopie van een echte gevel van een ander pand aan de Untermarkt.
Op nummer 25 van het plein.
In dat pand zat ooit de Oude Apotheek.
Tegenwoordig is er een stadscafé in gevestigd, maar die gevel blijft adembenemend mooi.
Ik zet een foto ervan bij de shownotes.
Voordat ik je zo vertel over de locatie die uitgebreid in beeld komt als Gustave H. en Zero naar Madame D. gaan, eerst toch nog even een ander verhaal dat ik je niet kan onthouden.
Ik vertelde je eerder hoe we door de goede contacten met de mensen uit Görlitz ook werden ondergebracht in het hotel waar de cast van de film destijds verbleef.
Dat was Hotel Börse in het centrum van de stad, aan de inmiddels bekende Untermarkt.
Daar had ik een erg leuk gesprek met hoteleigenaar Georg Rittmannsperger.
Daarin passeerde van alles de revue.
Hoe hij zelf in Görlitz terecht was gekomen, dat hij nog een persoonlijke link had met het vlakbij Amersfoort gelegen Bunschoten/Spakenburg, en dat hij zelf nog had gefigureerd in de film.
Maar hij vertelde me ook een detail dat ik echt nog nergens anders was tegengekomen.
En jij  - zelfs als je echt een hele grote fan bent van de film – ook niet.
Dat weet ik zeker.
Ik sprak Georg in zijn hotel bij de zithoek bij de receptie toen hij opeens liet ontvallen dat Tilda Swinton er nog op de vloer had gelegen.
Hij bleek te gaan om de foto die nodig was voor het krantenartikel waarin het nieuws over Madame D wordt gedeeld.
Die foto was daar bij de receptie op de stenen vloer gemaakt.
En inderdaad, de vloer kwam precies overeen met die van de foto in de krant.
Dat zag ik direct toen ik mijn boek erbij pakte over the making of The Grand Budapest Hotel.
Ik ben dol op dat soort verhalen en filmfeitjes...

En dan door naar die werkelijk prachtige locatie Schloss Lutz geheten waar Gustave H. en Zero naar toe gaan om de laatste eer te bewijzen aan Madame D.
In werkelijkheid werd er gedraaid in Schloss Waldenburg, in de Duitse deelstaat Sachsen.
Een uur ten zuiden van Leipzig.
En op twee uur van Görlitz.
Schloss Waldenburg is het zoveelste voorbeeld van een prachtig gebouw waar ontzettend veel over te vertellen valt.
Van het feit dat de basis al werd gelegd in de Middeleeuwen,
tot de informatie dat het vooral de adellijke familie Schönburg-Waldenburg was die de stempel drukte op het kasteel zoals je het vandaag de dag kunt bewonderen.
Maar ook dat het na de oorlog – tijdens het communistische bewind – lange tijd werd gebruikt als TBC kliniek.
Bij een standaard bezoek aan Schloss Waldenburg krijg je van dat laatste deel van de historie niet veel te zien, maar onze gids – Manuela Wunderlich – toonde ons die kant het van het kasteel wel.
Met haar hadden we op die aprilochtend afgesproken toen het slot net openging.
Daardoor hadden we opnieuw de mazzel het erfgoed te kunnen bezoeken zonder veel andere mensen tegen te komen.
En het mooie was dat ze ons na afloop nog de tijd gunde om naar enkele ruimtes terug te keren en daar rond te kijken.
Daarbij zijn er drie ruimtes die ik in het bijzonder wil benoemen.
De eerste is de centrale hal.
In de film zie je Gustave H. en Zero er worden ontvangen door de hulp in de huishouding, gespeeld door Léa Seydoux.
Die hal is zo ongelooflijk mooi met zijn houten wandpanelen en majestueuze trap, dat je er echt sprakeloos van wordt.
In de film lopen de drie daarna door naar de blauwe zaal.
Precies in de boog van de blauwe naar de ernaast gelegen gele zaal staat in de film de kist van Madame D opgesteld en spreekt Gustave H. de volgende, geweldige woorden...

Er is nóg een ruimte in Schloss Waldenburg die een plek wist te verwerven in The Grand Budapest Hotel.
Dat is de bibliotheek.
Die werd door de architect van weleer ooit in Engelse landhuisstijl vormgegeven.
Hij bevatte in de hoogtijdagen van de adellijke familie een verzameling van wel 20.000 boeken.
Maar na de Tweede Wereldoorlog was er van die collectie niets meer van over.
In de film is de bibliotheek de plek waar het beroemde schilderij Boy with Apple hangt.
Madame D. laat het na aan de hotelconciërge waar ze zo dol op was, tot grote ergernis van haar neef Dimitri.

Gustave H. toont Zero het schilderij en zegt er het volgende over...

Het schilderij werd speciaal voor de film in Renaissance stijl geschilderd door de Britse kunstenaar Michael Taylor.
Het is dus niet geen echt werk van Johannes Van Hoytl - mocht je dat überhaupt hebben gedacht.
Want ook de hele Van Hoytl komt voort uit het brein van Wes Anderson.
De jongen die op het schilderij te zien is, is Ed Munro, vroeger een acteur, tegenwoordig een danser.
Bij de shownotes heb ik een link gezet naar het artikel waarin een geweldige foto staat hoe het schilderij tot stand kwam.

Als je een fan bent van The Grand Budapest Hotel en je wil echt een keer in een van de decors van een Wes Andersonfilm stappen, dan moet je naast Görlitz echt een keer naar Schloss Waldenburg.
Geloof me, daar krijg je geen spijt van, als je je bezoek een beetje goed timed.
En zorg er dan voor dat je de soundtrack van Alexander Desplat paraat hebt…

Daarom was dat 'm weer. 
Je luisterde naar een aflevering van Fantastische Filmlocaties.
Mijn naam is Jeroen Huijsdens.
Een speciaal ‘dank je wel’ wil ik richten aan het adres van Franziska Glaubitz van Europastadt Görlitz én Kerstin Gosewisch van Filmbüro Görlitz.
Zij waren geweldige gastvrouwen tijdens ons bezoek aan de leuke Duitse stad.
Ik was misschien niet bij ze uitgekomen als Ina Stephan van Kaufhaus Görlitz mij niet met hun in contact had gebracht.
Dus grote dank aan alle drie!
Franziska, Kerstin und Ina: danke sehr fuhr ein fabelhaftes besuch!
En nu ik toch lekker bezig ben:
ook grote dank aan Georg Rittmannsperger van Hotel Börse in Görlitz waar we mochten verblijven en die – zoals je ook hebt gehoord - toch nog een aantal mooie anekdotes te vertellen had!
Georg: vielen dank!
Tot slot wil ik Manuela Wunderlich nog bedanken die ons een rondleiding gaf door Schloss Waldenburg en ons daarna nog alle ruimte en tijd gaf om de filmruimtes op ons gemak nog een keer te bezoeken.
Manuela: auch sich, vielen danken!
Alle informatie uit deze aflevering staat zoals gebruikelijk weer op de speciale filmpagina op de website fantastischefilmlocaties.nl.
Daar kun je je ook direct inschrijven voor mijn nieuwsbrief,
als je dat tenminste nog niet hebt gedaan.
En doe mij een plezier: abonneer je op deze podcast bij jouw favoriete podcast app.
En deel lekker veel sterren uit op Apple Podcasts en Spotify en laat een review achter.
Want dan komen ook anderen de podcast sneller tegen omdat hij dan eerder wordt aanbevolen.
Zo, dat was 'm weer voor deze keer.
Ontzettend bedankt voor het luisteren én ik zeg opnieuw: tot de volgende keer!