Mooie locaties uit films van regisseur Christopher Nolan

Wie het werk van Christopher Nolan kent, weet dat de wereldberoemde regisseur graag op locatie filmt om zijn verhalen onvervalste echtheid mee te geven. Zijn films nemen de kijker mee naar fascinerende filmlocaties, verspreid over vele landen. Ook zijn nieuwste film The Odyssey past in dat patroon. Ter gelegenheid van de release van die film selecteerde podcastpresentator Jeroen Huijsdens negen fantastische filmlocaties uit het werk van Christopher Nolan.

De aflevering is ook op andere platformen te vinden die de RSS-feed van Springcast oppakken.

Tenet, copyright Syncopy, Warner Bros. Entertainment Inc.
The Dark Knight, copyright Syncopy, Legendary Pictures, Warner Bros.
The Dark Knight Rises, copyright Syncopy, Legendary Pictures, DC Entertainment, Warner Bros.
Inception, copyright Syncopy, Legendary Pictures, Warner Bros.
Oppenheimer, copyright Syncopy, Atlas Entertainment, Breakheart Films, Peters Creek Entertainment, Gadget Films, Universal Pictures
Batman Begins, copyright Syncopy, Legendary Pictures, DC Comics, Patalex III productions, Warner Bros.
Dunkirk, copyright Syncopy, RatPac-Dune Entertainment, Warner Bros.

Gebruikte muziek: Wannabe – Spice Girls / composer en tekst Melanie Chisholm, Mel B, Emma Bunton, Victoria Beckham, Geri Halliwell, Matt Rove, Richard Stannard / producent Matt Rove, Richard Stannard / copyright Virgin Records, gebruikte themamuziek Motivated van Alex MakeMusic (Oleksandr Savochka) via Pixabay.

Sceen-it.com: de filmlocaties met handige GPS-locaties
Playlist Spotify met muziek uit Fantastische Filmlocaties
Oorlogsmuseum Duinkerke
St. Pancras Londen
Millennium Biltmore Hotel Los Angeles
Acrisure Stadium Pittsburgh
The Old Post Office Chicago
Inverse.com: The VFX company behind Inception reveals the movie's biggest secrets
Website jacht Planet 9
Website Villa Cimbrone in Ravello (ook interesse in het hotel?)
Website Hotel Caruso in Ravello
The Reform Club Londen

Ontdek de verhalen achter de schermen, bekijk prachtige afbeeldingen van de locaties en laat je inspireren door de magie van de filmwereld.

Reacties op deze aflevering zijn meer dan welkom! Als er hieronder nog geen reactie staat, betekent dat natuurlijk niet dat jij niet de eerste niet kunt zijn...

Hij studeerde Engelse literatuur in Londen.
Maar zijn échte passie?
Die lag bij de filmclub van de universiteit waar hij 16mm films maakte.
In 1998 regisseerde hij zijn speelfilmdebuut en stapte hij definitief in schijnwerpers.
Nu — 28 jaar en twaalf films verder — behoort hij tot de absolute wereldtop.
Hij is een maker wiens liefde voor celluloid en cinema geen grenzen lijkt te kennen.
Net als de wens om zijn films op locatie te filmen.
Deze zomer is hij terug.
Met zijn 13e speelfilm waarmee hij ons opnieuw mee terugneemt in de tijd.
Deze keer naar de Griekse oudheid.

Je luistert naar Fantastische Filmlocaties, dé podcast over films en de locaties waar ze werden opgenomen.
Ook in deze aflevering ga je weer dingen horen die je nog niet wist,
over de films uit de serie, over de mensen die erbij betrokken waren én over de locaties waar ze werden opgenomen.
Ondertussen ga ik je duidelijk te kunnen maken waarom het zo leuk is om filmlocaties te bezoeken, soms jaren na de opnamen.
Mijn naam is Jeroen Huijsdens en in deze aflevering neme ik je mee naar negen fantastische filmlocaties uit de carrière van regisseur Christopher Nolan.

Weet je dat nog wat de eerste film was van Christopher Nolan die jij zag?
Batman Begins misschien? The Dark Knight? Inception? Of misschien zelfs pas Interstellar?
Nou, mijn eerste kennismaking met Nolan was Memento.
Ik zag de film tijdens het filmfestival van Rotterdam in 2001.
En weet nog dat ik dacht: wow, wat is dit, zeg?
Nieuwsgierig geworden zag ik kort daarna ook Following, zijn speelfilmdebuut uit 1998.
Een film waar hij in ‘99 in datzelfde Rotterdam een Tiger Award voor won.
Sindsdien heb ik alle speelfilms van Christopher Nolan gezien, en sommigen zelfs meerdere keren.
Keer op keer bewees de uit Londen afkomstige regisseur mij dat hij films maakt die spannend zijn, maar nooit oppervlakkig.
Ik bewonder ook Nolans ‘drive’ om ‘pure’ films te blijven maken.
Puur in de zin dat hij nog steeds op film draait,
in het geval van zijn nieuwe film The Odyssey voor de eerste keer zelfs hélemaal op IMAX-film.
En dat hij – hoe zwaar ook – bij voorkeur op locatie filmt.
Als dat ook nog eens locaties zijn waar een verhaal aan hangt, dan kom je als fan van filmlocaties natuurlijk enorm aan je trekken.
Deze zomer verschijnt Nolans 13e speelfilm: The Odyssey, de film gebaseerd op het werk van de Griekse dichter Homerus.
The Odyssey is de langverwachte film over de Griekse koning Odysseus die, na de Trojaanse Oorlog, een tien jaar durende reis onderneemt om thuis te komen.
De reis die Odysseus in het werk van Homerus aflegde bracht hem van wat nu Turkije is, naar Griekenland, Tunesië, Malta, Italië om te eindigen op het Griekse eiland Ithaka.
Christopher Nolan, steun en toeverlaat producent Emma Thomas, production designer Ruth de Jong en cameraman Hoyte van Hoytema gebruikten voor The Odyssey waar mogelijk locaties waarmee een historische link te leggen was.
Dat betekent dat er voor The Odyssey onder meer in Griekenland én op Sicilië en de Eolische eilanden werd gefilmd.
Maar daarnaast werden ook Marokko, Schotland en IJsland gebruikt.
Net als de kuststrook bij Dakhla in de Westelijke Sahara.
Wat niet geheel onomstreden was.
Er is namelijk al jaren een conflict tussen Marokko en de lokale onafhankelijkheidsbeweging.
Het werd de filmproductie niet door iedereen in dank afgenomen dat er juist hier werd gefilmd.

The Odyssey draait vanaf 16 juli in de Nederlandse bioscopen.
Het leek hij mij een leuk idee om uit alle locaties van Nolan-films die ik in de loop van de jaren heb bezocht, er negen mooie te selecteren.
Dat was geen eenvoudige opgave.
Want je moet dan allerlei afwegingen maken.
Over het belang van de locatie voor de film.
Over de herkenbaarheid ervan.
En over de impact die de locatie op zich zelf al maakt.
Je ontkomt er dus niet aan om locaties en daarmee verhalen die je best wel zou willen vertellen, ter zijde te schuiven.
Dat heb ik in dit geval ook moeten doen met wat eigenlijk mijn favoriete filmlocatie in Londen is: Old Royal Naval College in Greenwich.
Daarnaast zijn er de locaties die jij misschien wel direct met een van Nolans films associeert, maar waar ik helaas nog niet ben geweest.
Denk bijvoorbeeld aan IJsland dat werd gebruikt in Interstellar, of het echte Los Alamos dat een belangrijke rol speelt in Oppenheimer.
Maar goed, wie weet komt het daar nog een keer van.
Laat ik maar gewoon eens even beginnen bij nummer 9.
Daar vinden we een locatie uit een film waar ik eerder al een hele aflevering over maakte: Dunkirk.
De filmlocaties van Dunkirk vallen niet in de categorie pracht en praal.
Althans niet zoals ik ze inmiddels al zo vaak heb besproken.
Maar hier geldt wel dat de locaties ook de moeite waard zijn om te bezoeken, ook al weet je niet dat er een bekende film werd opgenomen.
Wandelen door de straatjes van Duinkerke in de wetenschap dat bijna 350.000 Franse en Engelse soldaten daar meer dan 85 jaar geleden doodsangsten uitstonden omdat het Duitse leger korte metten met ze wilde maken, doet wel wat met je.
De film Dunkirk weet die sfeer voortreffelijk te vatten.
Een locatie waar de geschiedenis en een indrukwekkend staaltje filmmaken samenkomen is bij de pier.
Het is de plek waar de soldaten staan te wachten om de eerste de beste boot richting Engeland te nemen.
En waar we paniek zien toeslaan als een Duits jachtvliegtuig de jongens te grazen wil nemen.
Die pier, die lag er ook in 1940.
Ook toen werd hij gebruikt voor de evacuatie van de soldaten.
Alleen de houten constructie van destijds is er tegenwoordig niet meer.
Production designer Nathan Crowley besloot daarop om het hele houten gedeelte opnieuw te bouwen voor de film.
In een hal naast de haven werden steigerdelen gemaakt die aan elkaar werd gekoppeld en die zo de nieuwe houten pier van Duinkerke vormden.
Het mocht dan een hele degelijke constructie zijn, het kon niet voorkomen dat de boele tijdens een forse zomerstorm in 2016  aan stukken werd geslagen.
Het werd een kwestie van: repareren en weer opbouwen.
Ik raad je echt aan de film nog eens te kijken en het te combineren met een bezoek aan Duinkerke en het Oorlogsmuseum in het bijzonder.

Door naar de nummer 8 in de lijst.
Daar staat niet 1 specifiek gebouw, maar een strookje stad waar Nolan en zijn team een van de bekendste scenes uit The Dark Knight filmde:
Ik doel op de confrontatie tussen de Joker en Batman…

De twee rijden op elkaar af – de Joker in de vrachtwagen – en Batman op zijn Batpod, waarna de vrachtwagen door de kabels die Batman afschiet, een ongelooflijk flip van 180 graden maakt.
Na de crash kruipt de Joker gehavend uit de wagen waarna Batman met hoge snelheid op hem afrijdt.

Na de slippartij die volgt denkt de Joker het duel gewonnen te hebben, maar helaas…

De geweldige stunt werd volledig op locatie gefilmd in het centrum van Chicago.
Dat gebeurde in de nacht van donderdag 26 juli 2007 op La Salle Street, vlakbij de kruising met Monroe Street.
Het waanzinnige avontuur stond onder supervisie van special effects coördinator Chris Gorbould.
Die man? Die verdient een monument, of op z’n minst een documentaire…
Want wat een filmheld is dat zeg!
Zoek z’n CV maar eens op op IMDB.
Maar goed, die stunt dus…
Die werd gedaan met een onvervalste 18 wheeler, een vrachtwagen die was geprepareerd om de stunt te kunnen uitvoeren.
Met in de cabine: de uit LA afkomstige stuntman Jim Wilkey.
Hij was degene was die de explosie ingang zette met één druk op de knop.
De stunt werd geoefend op een terrein waar ze wat meer ruimte tot hun beschikking hadden.
Dat was om te zien of de flip goed zou gaan, want als de vrachtwagen halverwege de straat opzij zou vallen zou dat een enorme chaos veroorzaken in La Salle Street.
De keuze voor die – overigens echt prachtige locatie - ter hoogte van het beroemde Rookery Building, bracht wat complicaties met zich mee.
Voorkomen moest worden dat de onderliggende riolering schade zou oplopen door de krachtige explosie.
Om nog maar te zwijgen over de ondergrondse kluizen van banken die er nog altijd in dat stukje Chicago te vinden zijn.
Dit deel van de ‘Windy Town’ wordt door architecten ook wel LaSalle Street Canyon genoemd.
Dat komt omdat de gebouwen zo dicht op elkaar staan en de straat er relatief smal is.
Op dat betrekkelijk kleine stukje Chicago vindt je diverse mooie gebouwen met verschillende bouwstijlen,
zoals het Chicago Board of Trade Building, én het al genoemde Rookery Building.
De adembenemende lobby van dat gebouw werd in 1905 gerenoveerd door de beroemde architect Frank Lloyd Wright.
Zeker een reden om er bij een bezoek aan de stad even naar binnen te stappen.
The Rookery Building en dit deel van Chicago spelen ook nog een rol in Home Alone 2, maar vooral in The Untouchables, waar ik eerder een aflevering over maakte.

Op nummer 7 in de lijst staat een locatie die - in tegenstelling tot de voorgaande twee -  echt maar heel kort in de film zit,
maar desondanks te mooi is om te negeren.
Het gaat om een scene uit de film Oppenheimer uit 2023.
Die film werd gedurende 57 dagen voor een belangrijk deel opgenomen in de staat New Mexico, in het bijzonder in en bij Los Alomos.
Dat is de plek waar het nucleaire team onder leiding van Robbert Oppenheimer ook in werkelijkheid onderzoek deed naar de atoombom.
Tijdens het zien van de film herkende ik een van de locaties in het centrum van Los Angeles omdat ik hem twee jaar ervoor nog had bezocht: The Millennium Biltmore Hotel.
Het gaat om de scene waarin Cillian Murphy als Oppenheimer en Matt Damon als Major General Leslie Groves door een hotellobby lopen.
Oppenheimer wordt gevraagd of hij een belangrijke petitie wil ondertekenen.
Nolan koos er waarschijnlijk voor om de pracht en praal van The Biltmore niet al te nadrukkelijk in beeld te brengen omdat het wellicht anders te veel werd herkend.
Want dezelfde ruimte werd voor meer filmproducties gebruikt, het meest opvallend in Beverly Hills Cop uit 1984.
De RendezVous Court, zoals deze werkelijk prachtige ruimte met zijn Moorse plafond, Italiaanse kroonluchters en marmeren trap heet, was tot de jaren 70 de officiële ingang van het hotel..
Maar die werd toen verplaatst naar de andere kant.
Nu is het een ruimte waar je je heerlijk kunt vergapen aan de extravagante decoraties en high tea kunt laten serveren.
Nolan gebruikte het hotel ook nog voor een andere scene.
Eentje waarin Cillian Murphy als Oppenheimer en Robert Downey Junior als Lewis Strauss elkaar spreken in de bar van het mooie hotel.
Wil je meer weten over The Biltmore, luister dan absoluut dan de aflevering terug over het legendarische, meer dan 100 jaar oude hotel die ik in de nazomer van 2023 maakte.

Ook de volgende locatie in dit rijtje van negen is in een groot hotel te vinden.
En net als de vorige komt deze eigenlijk maar heel kort in beeld.
Op nummer 6 staat de Grand Staircase in het St. Pancras Renaissance Hotel in Londen.
Als je het hebt over St. Pancras en het gebruik in films, is de eerste filmtitel die doorgaans valt, Harry Potter and the Chamber of Secrets.
Want de buitenkant van het prachtige Victoriaanse gebouw is duidelijk te zien in de scene waarin Harry en Ron met de vliegende auto naar Hogwarts - oftewel Zweinstein - gaan nadat ze de trein hebben gemist.
De hal en de opvallende trap in St Pancras roept bij een hele andere categorie fans een totaal andere associatie op.
Dat heeft hier mee te maken…

Op 19 april 1996 gebruikten de Spice Girls de hal en de trap van St. Pancras voor de videoclip van hun debuutsingle Wannabe.
De Zweedse regisseur Johan Camitz zou de one-take video clip aanvankelijk opnemen in een exotisch gebouw in Barcelona.
Dat werd niet goedgekeurd, waarop er op het allerlaatste moment werd uitgeweken naar St. Pancras in Londen.
Maar genoeg even over Harry Potter en de Spice Girls, want je luistert nu naar een podcast over locaties uit films van Christopher Nolan.
Hij gebruikte de fantastische trap in Batman Begins uit 2005.
In de film maakt het deel uit van Arkham Asylum in Gotham.
De trap is in het bijzonder te zien in de scene waarin het gebouw wordt bestormd door een SWAT-team.
Batman roept vleermuizen op om via een sprong in het trappenhuis te kunnen ontsnappen…

Ik vertelde eerder al kort dat Christopher Nolan digitale effecten het liefst uit de weg gaat.
Daar kwam hij in deze scene in Batman Begins niet onderuit.
Volgens een rapport van de American Humane Society is het enige moment in de film dat er echte vleermuizen werden gebruikt, de scene waarin de jonge Bruce Wayne door vleermuizen wordt omringd.
Daar werden 20 getrainde vleermuizen voor gebruikt.
Ja, zelfs vleermuizen kun je blijkbaar trainen...
In alle andere gevallen werden er computer gegenereerde bats gebruikt.
Dus ook in de trappenscene.
Tot slot toch nog even over het hotel zelf.
Toen dat in 1876 naar een ontwerp van de bekende Sir George Gilbert Scott werd geopend, heette het nog het Midland Grand Hotel.
Een halve eeuw later kampte het hotel echter al met hele grote problemen.
Dat kwam omdat het min of meer al verouderd was kort nadat het was geopend..
Het hotel sloot in 1935.
Vele jaren daarna gebruikte de British Rail het gebouw nog als kantoor.
De directie daarvan gooide in 1966 de knuppel in het hoenderhok door voor te stellen om het pand maar helemaal tegen de vlakte te gooien.
Pas in de jaren 80 en 90 - toen er werd gesproken over en gewerkt aan een hogesnelheidslijn tussen Parijs en Londen  - ontstond er een andere gevoel over het historische pand.
Tegenwoordig zitten er appartementen in én een nieuw hotel.

Een filmlocatie die ook werd gebruikt voor de opnamen van Batman Begins,
en die echt in dit rijtje zou passen, is Mentmore Towers.
Helaas heb ik dat 19e eeuwse landhuis tussen Londen en Birmingham nooit kunnen bezoeken, ook al staat het al een hele tijd leeg.
Na allerlei plannen om er een luxe hotel van te maken, werd het aan z’n lot overgelaten.
Het is misschien ook wel de reden waarom de locatie in de jaren 90 en daarna vaak werd gebruikt voor filmopnamen: men had er vrij baan.
In Batman Begins is het indrukwekkende landgoed het thuis van Bruce Wayne.
Laat ik voor nummer 5 in dit rijtje maar eens naar een filmlocatie gaan die je wel kunt bezoeken.
Je moet ervoor naar het Amerikaanse Pittsburg.
De film waar de locatie in werd gebruikt is The Dark Knight Rises.
Ik hoef denk ik alleen maar te zeggen: het American Football stadion.
En je weet waarschijnlijk al waar ik het over wil hebben.
In de derde film uit de Batman-serie geeft bad guy Bane zijn visitekaartje af aan Gotham.
In een werkelijk waanzinnige scene blaast hij de grasmat op van het voetbalstadion terwijl er een wedstrijd wordt gespeeld.
De NFL football-speler die het veld over rent terwijl de boel achter hem instort, werd gespeeld door Hines Ward.
Ward speelde destijds bij de Pittsburgh Steelers als Wide Receiver. 
Hij mocht - net als enkele teammaten - meedoen aan de film.
Alleen was er voor hem een grotere rol weggelegd.
Christopher Nolan – zoals gezegd geen fan van digitale effecten – ontkwam er ook deze keer niet aan.
Maar voor deze scene in The Dark Knight Rises werden er slim gebruik gemaakt van een combinatie van visuele én speciale effecten.
Er werd een verhoogde vloer over delen van het veld gelegd met gaten waar stuntmannen in konden vallen.
Op het veld werden de explosieven achter de rennende speler beetje voor beetje opgeblazen.
In de postproductie werd het finale effect toegevoegd waardoor het lijkt alsof de hele vloer is weggeslagen.
Over de opnamen zei Hines Ward later: "They told me, 'Don't look back.'
Waarna hij vertelde: I felt the explosion when I was running. I had to wear earplugs.
Usually, I'm smiling when I'm running, but that day I was actually screaming."
Het moet ook heel onwerkelijk hebben gevoeld.
De scene werd opgenomen in het stadion in Pittsburgh dat lokaal lange tijd bekend stond als het Heinz Stadium.
Sinds 2022 kent men het echter als het Acrisure Stadium.
Het productieteam filmde sowieso meerdere scenes in Pittsburgh.
Maar het kwam wel erg goed uit dat co-producer Thomas Tull – op dat moment dé man achter Legendary Pictures - ook deels eigenaar was van de Pittsburgh Steelers.
Het leuke van dit soort sportcomplexen is dat je ze niet alleen als toeschouwer van wedstrijden kunt bezoeken, maar ook tijdens stadiontoers.
Ik heb werkelijk geen meter verstand van de spelregels van American Football, maar meedoen aan een tour in het stadion was echt zo leuk!
Zeker als je via de tunnel waar ook bad guy Bane doorheen gaat heel dicht bij het veld kunt komen, waar in The Dark Knight Rises de pleuris losbarst...

Op nummer 4 staat opnieuw een filmlocatie waar Nolan zijn oog op liet vallen omdat hij feilloos paste in het verhaal dat hij daar wilde vertellen.
Pont de Bir-Hakeim is een fantastische brug in het centrum van Parijs met prachtig uitzicht op de Eiffeltoren.
Nolan gebruikte de brug voor zijn film Inception uit 2010.
In de scene bij deze brug leert Cobb de getalenteerde Ariadne te bouwen in dromen.
Zij plaatst twee enorme spiegels tegenover elkaar wat resulteert in een oneindige reflectie.
Op de brug ontstaan direct daarna problemen omdat ze voortborduurt op wat echt bestaat…

De brug dateert uit 1878 en werd gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van dat jaar.
Maar vanwege de snelle groei van de stad en de komst van het metronetwerk werd hij begin 20e eeuw compleet verbouwd.
Toen kreeg de brug zijn karakteristieke vorm met een laag voor voetgangers en auto’s en de laag erboven waar de metro over heen rijdt.
En toen kwamen ook pas de gietijzeren pilaren en bogen in Art Nouveaustijl die je nu nog steeds kunt zien.
In die tijd – aan het begin van de 20e eeuw - kende de Parijzenaren de brug nog als de Pont de Passy.
Dat veranderde in 1948 toen werd besloten de brug om te dopen ter nagedachtenis aan de slag bij de Libische plaats Bir Hakeim waar de Fransen in 1942 wonnen van de Duitsers.
Pont de Bir-Hakeim is een prachtig voorbeeld hoe een locatie past in het verhaal dat er wordt verteld.
Je voelt aan alles dat regisseur Nolan en zijn production designer Guy Hendrix Dyas de brug bewust kozen.
Al die pilaren en bogen in de spiegelscene geven het geheel een heel dromerig – bijna surrealistisch karakter.
En wat te denken van de verschillende lagen waar de brug uit bestaat die de verschillende droomlagen in de film symboliseren.
Ja, geef maar toe.
Dan ga je opeens heel anders naar die locatie kijken, of niet?
En dan heb ik het nog niet over de manier waarop de scene werd gefilmd,
want ook hier wilde Nolan zo veel mogelijk voorkomen dat er achteraf digitale effecten werden toegepast.
Hij wilde de trukendoos openen tijdens het filmen.
Er werd daarom gedraaid met echte spiegels!
Waarvan de grootste meer dan 4,5 meter breed was en zo’n 2,5 ton woog.
Maar vanwege de reflecties in de spiegels ontkwamen Nolan en zijn toenmalige vaste cameraman Wally Pfister er niet aan om in postproductie dingen te laten wegpoetsen.
Daarbij werden ze geholpen door de mannen van DNEG, waaronder Andy Lockeley.
Over de speciale wijze waarop ze dat deden kun je meer lezen in een geweldig artikel op de website Inverse.com.
De link ernaar staat bij de shownotes.
Lockely en zijn collega’s Peter Bebb en Paul Franklin en de special effects coordinator Chris Corbould – daar hebben we hem weer - wonnen voor hun werk aan Inception in 2011 een Oscar.

Toen ik in oktober 2023 mee mocht op een prachtige filmpersreis, zag ik mijn kans schoon om Parijs op een andere manier te ontdekken.
De ochtend waarop we de Franse hoofdstad alweer zouden verlaten zette ik mijn wekker extra vroeg.
Ik huurde een elektrisch fiets bij Lime die mij in no time naar een filmlocatie kon brengen waar ik nog naar toe wilde.
De manier om daar te komen was via – je raadt het al – Pont de Bir-Hakeim.
Ik had de brug vanwege Inception al een keer eerder bezocht, maar op deze oktoberochtend rond 7 uur op de fiets over de brug - door een bijna verlaten stukje Parijs – dat was niet minder dan sensationeel!

Voor de nummer drie in deze Negen van Nolan, keren we opnieuw terug naar het Batman-universum,
én neem ik je opnieuw mee naar Chicago, de stad die Nolan en zijn team gebruikten om Gotham in The Dark Knight tot leven te brengen.
De filmlocatie waar ik je aandacht voor wil vragen wordt gebruikt in de openingsscene van de film.
Daarin zien we hoe enkele gemaskerde mannen een bank overvallen en hoe een van hen een schoolbus gebruikt om weg te komen met de buit.
Het is de scene waarin we worden voorgesteld aan de Joker...

Deze scène werd gefilmd in de lobby van het Old Chicago Post Office.
Die ligt op de hoek van Van Buren Street en Canal Street, langs de Chicago River.
Het gebouw deed tot 1997 dienst als postkantoor.
Daarna stond het lange tijd leeg, waarna er in 2016 een grote renovatie begon.
In die jaren van leegstand werd het ook gebruikt als filmlocatie, waaronder dus voor The Dark Knight.
Sinds 2019 is het een kantoorpand en zitten er bedrijven in als Uber en PepsiCo.
Maar je kunt er op kantooruren nog wel gewoon naar binnenlopen en de schitterende hal met art deco elementen bewonderen.
Wij deden dat ook in het najaar van 2024 en ik vond het echt een traktatie.
Het is zo’n geweldig mooi pand.
Niet alleen de meer dan 100 meter lange hal, die werd gebruikt voor de Batmanfilm, maar ook de daarnaast geleden ruimte die tegenwoordig dient als een soort lobby van het bedrijvenpand, met koffiecorner en al.
Omdat het een beschermd historisch monument is, mocht de crew het gebouw op geen enkele manier beschadigen,
ook al stond het leeg toen er in juni 2007 werd gefilmd.
En dus kwam het team van Nolan opnieuw voor een uitdaging te staan.
Want de regisseur wilde de overval, inclusief de schoolbus die door de gevel komt, op locatie filmen.
En hij wilde naderhand geen computereffecten hoeven toepassen.
Dus werd er op één punt in de hal – dat je herkent als je er eenmaal staat  - een nepwand geplaatst waar de schoolbus door heen kon denderen.
Opgelost!
Nee, toch niet.
Want hoe moest die schoolbus in het oude postkantoor komen?
Er was tenslotte geen grote deur waar de bus door naar binnen kon worden gebracht.
Besloten werd de schoolbus te demonteren en in delen naar binnen te brengen.
Achter de nepwand werd hij weer in elkaar gezet, waarna hij alsnog door de gevel kon rijden...

Geloof me, mocht je een keer in Chicago zijn én een fan van The Dark Knight, vergeet dan geen bezoekje te brengen aan The Old Post Office.
Doe dat dan wel door de weeks, want in het weekend is het gebouw gesloten.
En vergeet dan gelijk niet om te stoppen op de hoek van Van Buren en Franklin Street.
Het is op die hoek dat de film begint… met de Joker die met het masker in zijn hand staat te wachten om te worden opgepikt...

Ik heb het in deze podcast over Christopher Nolan en zijn films.
Terecht ook, want zijn werk is baanbrekend.
Maar de films van Nolan – en ik heb dat eerder verteld in een andere aflevering  - zijn óók de films van Emma Thomas.
Zij is sinds 1997 niet alleen zijn vrouw en de moeder van hun vier kinderen, maar ook zijn vaste producent.
Hun samenwerking begon al in de vroege jaren 90, toen ze in hetzelfde studentenhuis woonden en samen aan de University College London studeerden.
Thomas produceerde sindsdien alle films van Nolan, met uitzondering van de korte documentaire Quay uit 2015.
In 2001 richtten ze samen het productiebedrijf Syncopy Inc. op, waar ze ook alle grote Nolan-films zoals Inception, Dunkirk en Oppenheimer onder brachten.
Hun partnerschap wordt in Hollywood beschreven als uniek.
Het gaat er harmonieus aan toe op de set,
projecten blijven op tijd en binnen budget,
en de twee delen een passie voor het traditionele filmmaken.
Cillian Murphy – een acteur die vaak terugkeert in de films van het echtpaar - noemde hen zelfs “het meest dynamische, fatsoenlijke en vriendelijkste regisseur-producentenduo in Hollywood.”
Nou is er een halve gare tech-baas in de VS die het - sinds het op gang komen van de promotiecampagne van The Odyssey - op Christopher Nolan heeft gemunt.
En vindt dat Nolan met zijn nieuwe film ‘woke onzin’ aflevert.
Maar goed, we weten ook dat deze man met zijn rechterarm al een keer duidelijk heeft gemaakt hoe hij tegen de wereld aankijkt...

Nog twee locaties te gaan.
En nummer twee brengt ons naar de Italiaanse Amalfikust.
Meerdere locaties daar werden gebruikt in de film Tenet uit 2020.
Het is een van die Nolan-films waarbij je goed bij de les moet blijven om het te kunnen volgen.
Het draait in Tenet in ieder geval om een geheim agent die moet zien te voorkomen dat een Russische oligarch de mensheid vernietigt door gebruik te maken van inversie, de techniek om achteruit in de tijd te kunnen bewegen.
Nolan en zijn team, waaronder cameraman Hoyte van Hoytema en production designer Nathan Crowley, filmde - zoals gezegd - op verschillende plekken aan de Amalfikust.
Wie er ooit is geweest herkent in de film direct de haven van het stadje Amalfi waar John David Washington en Elizabeth Debicki lopen.
Iedereen die ooit aan de Amalfikust is geweest weet óók dat het in het hoogseizoen een ramp is om je er een beetje fatsoenlijk te kunnen bewegen.
Daar liep ook het productieteam tegenaan, want de opnamen van Tenet begonnen er op 31 juli 2019, midden in het hoogseizoen.
Ze zouden elf dagen in beslag nemen.
Het bleek ondoenlijk om de crew van om en nabij 200 personen – die in allerlei dorpjes en stadjes waren ondergebracht - via de wegen van en naar de set te krijgen.
Daarop werd besloten met veerboten te werken.
Een andere uitdaging bleek het regelen van een boot die de zware camerakraan aankon.
Die werd uiteindelijk gevonden in Zweden.
Maar die moest toen nog helemaal naar de Amalfikust varen.
Onderweg ging er van alles mis, waardoor de boot pas de avond voor de opnamen aankwam.
Het was echt peentjes zweten voor marine coordinator Neil Andrea, maar dat was het eigenlijk voor iedereen, want tijdens de opnamen was Italië ook nog eens in de greep van een hittegolf.
Over boten gesproken.
Mocht je daar een fan van zijn en meer willen weten over dat gigantische jacht dat in Tenet schittert en eigenlijk een filmlocatie op zich is?
Dat is de Planet Nine, een uit 2018 datend super de luxe jacht met een prijskaartje van 85 miljoen dollar.
Bij de shownotes heb ik een link voor je gezet naar de website van het indrukwekkende vaartuig.
Grappig is trouwens nog wel dat de scenes op het jacht - die zich in de film afspelen in Vietnam - gewoon werden gefilmd voor de kust bij Amalfi.

En dan nu echt maar eens even naar de plek die op nummer twee staat van de Negen van Nolan.
Dat is Villa Cimbrone in het bergplaatsje Ravello aan de Amalfikust.
In de film is het bij deze villa op het adembenemende Terras der Oneindigheid dat The Protagonist en Kat elkaar in het geheim ontmoeten.
Het is heel goed te begrijpen dat filmmakers vallen voor deze locatie.
Het uitzicht is echt fenomenaal en je kunt er heel veel kanten mee uit.
Dat blijkt ook wel uit het gebruik van de locatie in zowel Wonder Woman uit 2017 als Sissi uit 1955.
De villa zelf dateert uit de 11e eeuw.
Hij werd gebouwd voor een adellijke familie.
Later maakten ook benedictijner monniken er gebruik van.
Pas aan het begin van de 20e eeuw keerde het leven er na jaren van verwaarlozing weer terug.
De Britse bankier Ernest William Beckett kocht het,
en het werd een plek waar mensen als Virginia Woolf en Winston Churchill maar al te graag kwamen.
Om door de tuinen te kunnen wandelen en van het geweldige uitzicht op het terras te kunnen genieten, net als John David Washington en Elizabeth Debicki, moet je wel een entreeticket van tien euro kopen.
Maar dat is het absoluut waard!
Ik zet de link voor je bij de shownotes.
Toen wij over het terras liepen was er ook een Amerikaans stel.
Ze vroegen ons of we een foto van ze wilde maken omdat hij haar kort daarvoor ten huwelijk had gevraagd.
Ik maakte de foto met plezier waarop ik ze vroeg of ze wisten dat de terras ook was gebruikt voor de opnamen van Wonder Woman en Tenet.
Het is altijd zo leuk om te zien welke reacties dat los maakt bij mensen: ze vinden het altijd zo ontzettend leuk...
Zeker als je het bewijs op je smartphone kunt tonen.
Het werkt echt elke keer…
We gingen overigens pas naar Villa Cimbrone nadat we eerst ergens anders in Ravello waren geweest.
Ik had voor onze reis naar de Amalfikust contact gelegd met Hotel Caruso.
Dat ligt op slechts op 15 minuten wandelen van Villa Cimbrone.
Daarbij wandel je een deel van de route die ook in de film Tenet te zien is.
Ik wist dat het vijfsterrenhotel Caruso was gebruikt voor een scene in Tenet.
En wel voor de dinerscène waarin The Protagonist botst met de ijzingwekkende miljardair Andrei Sator.

De scene werd gedraaid in een deel van het Caruso Hotel met prachtig uitzicht.
Mijn poging contact te leggen met het fantastische hotel pakte goed uit.
Ik kreeg antwoord van communicatiemanager Emilia Filocamo.
Ze nodigden ons uit voor een rondleiding en dat lieten we natuurlijk niet schieten.
Wat een hotel!
Wat een uitzicht!
En wat een lunch!
Jammer alleen dat een kamer in het hoogseizoen 1500 euro moet kosten.
Wij sliepen daarom maar gewoon in een hotel in het schattige, nabij gelegen Atrani.
Maar ach, wie het breed heeft laat het breed hangen…

En dan heb je nog één locatie van mij tegoed.
De nummer 1 in de Negen van Nolan.
En die heb ik vooral op die plek gezet omdat het niet alleen een fantastische locatie is, maar omdat er ook zo’n mooi verhaal aan hangt.
Het is namelijk een plek waar je niet kunt komen als je niet iemand hebt die je er introduceert of op een andere manier binnenhelpt.
Het is The Reform Club in Londen, een van de meest prestigieuze privéclubs van de stad.
Het is een club die werd opgericht in 1836 als gevolg van de belangrijke Great Reform Act waarmee het Engelse kiestelsel flink werd gemoderniseerd.
De exclusieve club zit nog steeds in het prachtige, luxe pand aan Pall Mall in de Engelse hoofdstad.
Maar zoals gezegd kun je dat alleen met eigen ogen zien als iemand je daarbij helpt.
Dat is niet iedereen gegund.
Toch weten filmliefhebbers maar al te goed hoe het er aan de binnenkant uitziet.
Want The Reform Club is gebruikt in enkele wereldberoemde films, waaronder Paddington uit 2014 en Quantum of Solace uit 2008.
Maar misschien wel het bekendst is het gebruik in Die Another Day uit 2002.
Dat komt omdat de beroemde schermscene tussen James Bond en Gustav Graves er op spectaculaire wijze werd opgenomen.
In de film Tenet wordt het restaurant gebruikt voor een scene tussen John David Washington en Michael Caine.
In die scene is ook nog een rolletje weggelegd voor Jeremy Theobold die steward van de exclusieve club speelt.
Deze Theobold coproduceerde en speelde ook in Nolans speelfilmdebuut Following.
In het prachtige boek The Secrets of Tenet zegt Nolan daarover: “It was great to work with him again!”
John David Washington – inderdaad de zoon van de legendarische Denzel – heeft het in het datzelfde boek vooral over de prachtige relatie tussen Michael Caine en Christopher Nolan.
Hij heeft het over een ontroerende ‘vader-zoon’ relatie.
Caine speelde in totaal in acht opeenvolgende speelfilms van Nolan,
en heeft het diepste respect voor de inmiddels 93-jarige acteur.
“Toen de stoel van de acteur - voor de opnamen in de club – moest worden verschoven, was het Nolan zelf die dat deed”, aldus Washington.
Om na de opnamen daar te zeggen: “That’s a wrap for Michael Caine!”

Een paar jaar terug was ik in de gelukkige omstandigheid dat ik tijdens een filmfestival een Engelse producent leerde kennen.
Toen ik bij een bezoek aan Londen in 2025 aan hem vroeg of hij wellicht voor een introductie bij The Reform Club kon zorgen, liet hij mij weten te zullen kijken wat hij voor mij kon doen.
Korte tijd later kwam hij er op terug.
We waren welkom bij The Reform Club.
Maar dat moest wel gebeuren tijdens een bezoek om locaties te scouten.
Geen probleem, er ligt hier ook nog altijd een ambitieus idee voor een internationale speelfilm, zei ik.
Daarin is - denk ik - een prachtige rol weggelegd voor The Reform Club.
Ik zag het helemaal voor me toen we de club bezochten.
Want dat bezoek was niet alleen uniek, maar ook echt fantastisch!

Dat was 'm weer. 
Je luisterde naar een aflevering van Fantastische Filmlocaties.
Mijn naam is Jeroen Huijsdens.
Alle informatie uit deze aflevering staat zoals gebruikelijk weer op de speciale filmpagina op de website fantastischefilmlocaties.nl.
Schrijf je daar dan gelijk in voor mijn nieuwsbrief,
als je dat tenminste nog niet hebt gedaan.
Doet mij daarnaast ook een plezier en abonneer op deze podcast bij jouw favoriete podcast app.
En deel lekker veel sterren uit op Apple Podcasts en Spotify en laat een review achter.
Want dan komen ook anderen de podcast sneller tegen omdat hij dan eerder wordt aanbevolen.
Zo, dat was 'm weer voor deze keer.
Ontzettend bedankt voor het luisteren én ik zeg opnieuw: tot de volgende keer!