Verkiezingen gaan spannend worden, ook voor de cultuursector

Deze week is het zover. Nederland mag weer naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Bestaanszekerheid, immigratie en de huizencrisis waren onderwerpen die veel aan bod kwamen. Naar het onderwerp cultuur moest met een loep worden gezocht. Terwijl de uitkomst van de verkiezingen wel grote gevolgen kan hebben voor een bezoekje aan een concert, een museum of de film. De brancheverenigingen reageren.

Deze week is het zover. Nederland mag weer naar de stembus voor de Tweede Kamerverkiezingen. Bestaanszekerheid, immigratie en de huizencrisis waren onderwerpen die veel aan bod kwamen. Naar het onderwerp cultuur moest met een loep worden gezocht. Terwijl de uitkomst van de verkiezingen wel grote gevolgen kan hebben voor een bezoekje aan een concert, een museum of de film. De brancheverenigingen reageren.

Cultuur komt wel aan bod in de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen. Dat blijkt uit de opsomming die Kunsten '92 maakte. Sommige partijen zijn wat uitgesprokener in hun plannen met cultuur dan andere. Zo pleit de PVV - om maar even twee uitersten te nemen - voor het 'stoppen met kunst- en cultuursubsidies' terwijl D66 juist extra wil investeren in de kunst- en cultuursector.

Maar pas uit de doorrekening van het Centraal Plan Bureau (CPB) bleek wat concreter wat de gevolgen van de verkiezingen zou kunnen zijn. Daarbij moet gezegd worden dat niet alle partijen hun plannen lieten doorrekenen, omdat het - conform het standpunt van de BBB - niet laat zien waar extra uitgaven op termijn toe leiden: kostenbesparingen.

Wat brengen de verkiezingen? / foto: Creative Commons

NSC, BBB, SP, PvdD en BIJ1 lieten geen doorrekening maken. De VVD, D66, GroenLinks-PvdA, het CDA, de ChristenUnie, Volt, JA21 en de SGP deden dat wel.

Uit die doorrekening bleek dat zowel de VVD, de SGP, JA21, Volt, de ChristenUnie en het CDA pleiten voor het afscheid nemen van het lage btw-tarief van 9%. Alleen bij D66 en GroenLinks/PvdA gebeurt dat niet.

Bioscoopkaartje duurder
Een btw-verhoging op cultuur, mocht die er komen, heeft op verschillende fronten gevolgen voor de bioscoopsector. Het eerste gevolg is dat bioscopen en filmtheaters zich waarschijnlijk genoodzaakt zullen zien om de kosten door te belasten, met als gevolg hogere ticketprijzen. Kort gezegd: naar de film gaan wordt duurder.

Dat wordt ook bevestigd door de belangenvereniging van bioscopen en filmtheaters, de NVBF. 'Wanneer er echter een btw-verhoging wordt doorgevoerd, zullen we de toegangsprijzen wel verder moeten verhogen', aldus de branchevereniging. 'We vrezen dat een deel van de consumenten dan niet meer (zo vaak) naar de bioscoop of het filmtheater kunnen gaan. Bioscoopbezoek is één van de meest betaalbare vormen van uitgaan. Alle sociaal-economische en culturele lagen van de bevolking bezoeken bovendien de bioscoop. De NVBF vindt dat de toegankelijkheid van cultuur groter zou moeten worden, niet kleiner.'

Abraham Tuschinski Fonds
Een ander gevolg zou kunnen zijn dat het bekende btw-convenant van het Ministerie van OCW, het Filmfonds en de bioscoopexploitanten, de filmdistributeurs en de filmproducenten op de helling komt te staan. En dat daarmee ook de afspraken over het Abraham Tuschinski Fonds - de regeling waarmee exploitanten en distributeurs financieel bijdragen aan de productie van Nederlandse films - in het gedrang komen.

De NVBF is er stellig over: 'Ook zal bij btw-verhoging het Abraham Tuschinski Fonds ophouden te bestaan, wat negatieve gevolgen zal hebben voor het maken en financieren van Nederlandse publieksfilms.'

Tot slot wijst de NVBF op gevolgen voor het huidige veld van bioscopen en filmtheaters 'Ons mooie, fijnmazige netwerk van bioscopen en filmtheaters zal in gevaar komen. Veel bioscopen en filmtheaters hebben een belangrijke regiofunctie. Zij zijn vaak het enige bereikbare culturele uitje in een regio en zijn ook een belangrijke ontmoetingsplaats. Een bioscoop/filmtheater draagt in veel gebieden in belangrijke mate bij aan het voorzieningenniveau en daarmee de leefbaarheid van een gebied.'

Funeste gevolgen
De Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie (NAPA), een van de partners in het btw-convenant, laat HFN in een reactie weten dat de producenten 'uiteraard voor verbetering en vereenvoudiging van het belastingstelsel' zijn. Maar direct daarna zegt de vereniging: 'Rücksichtslos afschaffen van het lage btw-tarief, zoals verschillende politieke partijen voorstellen, zou echter een grote vergissing zijn met funeste gevolgen voor de hele culturele sector. Er zijn geen goede redenen voor een dergelijk besluit.'

Tot welke indeling van de Tweede Kamer komt het deze verkiezingen? / foto Creative Commons

NAPA verwijst ook naar het in opdracht van het Ministerie van Financiën verrichte onderzoek naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het verlaagde btw-tarief. 'De onderzoekers oordelen positief over het effect op de bioscoop- en filmsector. Zij concluderen onder meer dat het btw-convenant Film een 'tastbare aanwijzing' is dat het verlaagde btw-tarief bijdraagt aan hogere investeringen vanuit de markt aan de Nederlandse filmsector. Ook voor de podiumkunsten en (deels) voor de musea zou het lage btw-tarief doeltreffend zijn.'

Contact met kamerleden
De NVBF zegt de ontwikkelingen rondom het btw-tarief op cultuur al geruime tijd in de gaten te houden. De vereniging 'staat in voortdurend contact met de politiek. We zetten er ons hard voor in om het lage btw-tarief op toegangskaartjes voor de sector te behouden. Wanneer het btw-tarief verhoogd zou worden, kan dit desastreuze gevolgen hebben.'

Filmdistributeurs Nederland (FDN) zegt de uitslag van de verkiezingen voor een nieuwe Tweede Kamer - net als iedereen - in spanning af te wachten. 'Welke richting gaan we op? Behouden we het verlaagde btw-tarief op bioscoopkaartjes waardoor filmbezoek in Nederland laagdrempelig blijft? Worden er (transparantie)regels gesteld aan AI zodat auteursrechtelijk werk beschermd wordt? Blijven er voldoende middelen voor cultuur en gaan die ook naar talentontwikkeling?' Wat de uitslag ook wordt, FDN zegt 'bij alle Kamerleden te blijven aangeven wat er nodig is voor een sterke, toegankelijke, inclusieve en toekomstbestendige filmindustrie.'