Stofzuigerdistributie door Dirk de Lille

Tijdens het Najaarsoverleg 2015 dat op 12 november jongstleden plaatsvond in Het Ketelhuis in Amsterdam werd Dirk de Lille's 'state of the union' uitgesproken door Monique van Schendelen. Dirk zelf moest die avond helaas verstek laten gaan. Gezien de tijd werd de verkorte versie van zijn column voorgelezen maar graag geven wij hier nog een keer de volledige versie weer. Dirk's visie op het thema van de avond 'Aandacht voor de distributie en vertoning van de artistieke film in Amsterdam en de rest van het land.'

Tijdens het Najaarsoverleg 2015 dat op 12 november jongstleden plaatsvond in Het Ketelhuis in Amsterdam werd Dirk de Lille’s ‘state of the union’ uitgesproken door Monique van Schendelen. Dirk zelf moest die avond helaas verstek laten gaan. Gezien de tijd werd de verkorte versie van zijn column uitgesproken maar graag geven wij hier de volledige versie weer. Dirk’s visie op het thema van de avond ‘Aandacht voor de distributie en vertoning van de artistieke film in Amsterdam en de rest van het land.'

 

Column van Dirk de Lille, Najaarsoverleg 2015.

Waarde collega’s,

Vooreerst mijn oprechte excuses dat ik vanavond niet in levende – zij het gehavende- lijve aanwezig kan zijn bij het Najaarsoverleg.

Ik bevind mij momenteel in het rugrevalidatiecentrum van Sint Lucas in Gent waar men dappere pogingen doet mijn kaduke rug, ongetwijfeld het gevolg van mijn liederlijke leven, weer op te kalefateren.

Ik hoop dan ook dat de Voorlezer van deze column de nodige en juiste klemtonen en intonaties , alsmede stiltes kan laten vallen om mijn betoog nog meer kracht bij te zetten .

Laten we beginnen met de titel van dit Najaarsoverleg. AANDACHT VOOR DE DISTRIBUTIE EN VERTONING VAN DE ARTISTIEKE FILM IN AMSTERDAM EN DE REST VAN HET LAND …. Daar gaan we al weer. Dit misschien wat uit de kluiten gewassen moerasdorp Amsterdam - dat hopeloos Berlijn probeert te zijn maar ergens blijft hangen tussen Venetie en Brugge - moet zichzelf weer met verve proberen te onderscheiden van… De REST VAN HET LAND! Geen goed begin dus!

Vroeger, Dames en Heren, was alles uiteraard beter. Vroeger was alles simpel . Aan de ene kant van het spectrum had je Sjeeraar van Contact Film en de dames van Cinemien, aan de andere kant een vuige commerciële rakker als San Fu Maltha. En je had het Haags Filmhuis en Rialto en Desmet voor de kunstminnaars en de Cannon-neven die een Dolly Dotsfilm draaiden in Tuschinski . En daartussen hingen dan ALFA in Amsterdam en BABYLON in Den Haag die dan de Cross Over draaiden, hoewel die term nog niet bestond . CROSS OVER in de toendertijdse defintie was een film die niet voldoende geld opbracht . En ARTHOUSE was dan per definitie een film die GEEN geld opbracht…

PIETER GOEDINGS draaide de klassiekers van ANTONIONI, FELLINI ,TRUFFAUT en GODARD in zijn Movies, Het FILMMUSEUM in het Vondelpark deed erg onduidelijke dingen en iedereen was tevree !

Er was een bijna dictatoriale BIOSCOOPBOND die alles netjes had verdeeld in een A , een B en een C Circuit en van windows had nog niemand gehoord, behalve een Engelstalige glazenwasser links en rechts.

Toch kwamen er kleine barstjes in de PAX CINEMA – San Fu dreigde met processen tegen Cinemien die met belastingcenten films voor onze neus wegkaapten op de internationale filmmarkten. Jan van Dommelen, van Jochems Theaters zag Lux Nijmegen niet zitten en toen die LORD OF THE RINGS ging draaien was het hek helemaal van de dam.

Oorlog in Bioscoopland!! En sindsdien is de rust nooit helemaal weergekeerd eigenlijk .

Nu, laten we ons eens buigen over de grote thema s van vanavond .

KOMT DE KLEINE KWETSBARE FILM IN DE VERDRUKKING DOOR HET UITBRENGEN VAN GROTE ARTHOUSETITELS OP VEEL PRINTS?

Het antwoord daarop is volmondig JA . Het is een onomkeerbaar gegeven . Bijna de wetten van Darwin, survival of the fittest!

Want ook de Arthouses bevinden zich in een ongemakkelijke spagaat. Er is de laatste tijd veel verbouwd en vertimmerd, veel schermen bijgekomen en de kachel moet branden. .. om het met de woorden van 1 van uw collega–exploitanten te zeggen: ik mag dan wel subsidie krijgen maar ik krijg ook quota opgelegd van de directie – zoveel bezoekers per jaar, punt uit. Dan is het ook niet meer dan normaal dat de programmeurs kiezen voor zekerheid.  

In principe zouden fors gesubsidieerde bioscopen als Rialto en uiteraard EYE een duidelijke opdracht moeten vervullen – zorg dragen voor de kleine, kwetsbare film. En ten dele gebeurt dat zeker maar ook daar programmeert men toch, eigenlijk liever, een groot kanon als AMY of YOUTH…

Kortom, behalve de echte entrepeneurs die uiteraard in hun zalen draaien wat ze willen, zoals straks STAR WARS in Louis Hartlooper Utrecht, bevinden de anderen zich in een fors spagaat.

De tendens van Sneller, Groter en Meer is nu definitief ingezet. En het woord Prolongatie klinkt bijna ouderwets, want waar is de tijd dat je nog kan adverteren met dertigste succesvolle speelweek. Het komt er inderdaad op neer dat de verwende cultuurconsument, tussen de yogalessen en de mindfulfilnessweekendjes door, zijn filmagenda wat strakker moet gaan plannen…

De KLEINE KWETSBARE Film is natuurlijk ook een beetje een hol begrip. Het tweede spagaat van onze industrie is het product Film en het product Cultuur. De Commercie is verweven met de Cultuur . De jacht op kleine Artfilms blijft toch onverminderd doorgaan, want iedereen hoopt natuurlijk op de ene, grote uitschieter. Ik bedoel maar, wat was SON OF SAUL op papier vooraleer hij vertoond werd?? Nu dus op 6 prints in Amsterdam!

Maar is het ook werkelijk de liefde voor Film die distributeurs van de kleine artfilm drijft? Of zijn het de talloze Europese en nationale subsidiepotten die dit tot een lucratieve business maken? Wie een beetje zijn weg kent in de Brusselse vetpotten en snel een co-productie met pak hem beet Lapland, Tsjechie en Albanië op de kop weet te tikken, passeert breed glimlachend langs de subsidie-kassa . Een beetje slimme jongen kan daar zijn kantoor voor een heel jaar van betalen.

Dan rest nog wel dat kleine probleem – wat dus nu steeds groter wordt – die films moeten allemaal een scherm krijgen. Geen bioscooprelease, geen subsidie !

Een conclusie kan dus zijn dat al die subsidies geen marktconforme werking stimuleren maar eerder verstoren. Want op het einde van het jaar móet de Euro-commissaris van de media weer met rapportje zwaaien waarin wordt gesteld hoe goed het gaat met de Europese Film. Daar rekenden ze vroeger trouwens voor het gemak ook de Harry Potter-films bij, want er is een Waarheid, Een Leugen en ver daaronder zit de Statistiek!

Ik noem deze vervuilende methode Stofzuigerdistributie. Vooral tussen de filmmarkten door op zoek gaan naar onverkochte kleine, kwetsbare films, die waarschijnlijk om een goede reden onverkocht blijven – gebrek aan kwaliteit to name one! - en bij radeloze sales-agents het onderste uit de kan halen. Ware Hollandse Koopmansgeest!

HOEVEEL FILMS KAN EEN LAND AAAN? Ik heb daarop maar een helder antwoord: net zoveel als de programmeurs willen PROGRAMMEREN. Dat lijkt me vrij simpel. Maar ik weet dat ook de GROTE TWIJFEL bij programmeurs aanwezig is, onder het motto JE WEET MAAR NOOIT. Een beetje meer kordaat optreden zou de zaak behoorlijk vooruithelpen. Maar ja, het adagium van onze bijzondere en verwonderlijke business is nog altijd NOBODY KNOWS ANYTHING.

Amice Jos Stelling van Springhaver en LHC in Utrecht maakt soms de meest bizarre keuzes, en roept daarna even vrolijk: Domme Keuze geweest. Maar dan ligt een andere film er al uit.

Nog meer schermen dan maar? Nog meer schermen, vrienden, zal leiden tot 12 kopieën van Sorrentino in Amsterdam…

Kortom, het zelfreinigend vermogen van distributeurs en bioscopen is misschien toe aan een nieuwe revisie. Not the fittest will survive, not the strongest will survive but the ones who adapt to change. Ook weer van Darwin, mijn favoriete filosoof.

Cineville bijvoorbeeld zou een prachtig vehikel kunnen zijn om kleine pareltjes te gaan streamen via een VOD-service , beschikbaar voor de cultuurconsument. Films zie je toch het best in het donker, zal iemand roepen. Prima, dan doe je toch gewoon het licht uit thuis.

Ik wens u een vredige avond toe.