Raad voor Cultuur: ingrijpen in av-sector onvermijdelijk

Quota voor het Nederlands product, heffingen bij eindexploitanten, een overkoepelend AV fonds en de terugkeer van regionale mediaeducatie expertisecentra. Dat is nodig om Nederlandse AV content  uit een neerwaartse spiraal te redden, zo stelt de Raad voor Cultuur in het advies voor de audiovisuele sector dat vandaag verscheen.

Quota voor het Nederlands product, heffingen bij eindexploitanten, een overkoepelend AV fonds en de terugkeer van regionale mediaeducatie expertisecentra. Dat is nodig om Nederlandse AV content  uit een neerwaartse spiraal te redden, zo stelt de Raad voor Cultuur in het advies voor de audiovisuele sector dat vandaag verscheen.

Het sectoradvies ‘Zicht op zoveel meer’ schetst een zwart toekomstscenario. Treft de overheid geen forse maatregelen, dan dreigt het gevaar 'dat de Nederlandse audiovisuele sector in een neerwaartse spiraal belandt en uiteindelijk marginaliseert', zo stelt de raad. Niet alleen staat het verdienmodel enorm onder druk en dalen de inkomsten dramatisch. Ook komt de audiovisuele sector steeds meer in handen van grote buitenlandse machtige spelers zoals Netflix en Amazon. Dat geldt ook voor de bioscoopsector in Nederland die gedomineerd wordt door drie grote buitenlandse ketens. Volgens de raad is er nauwelijks nog een serieuze, gelijke strijd, maar is er sprake van een dreigend winner takes it all scenario. Met alle gevolgen van dien voor de kwaliteit en toegankelijkheid van Nederlandse content. De raad vreest dat ‘de relevantie van het Nederlandse product daardoor verder afneemt en de toegankelijkheid minder’.

Daarom pleit de raad voor quota voor de vertoning van Nederlandse content. Op on demand platforms die in Nederland actief zijn, maar ook in bioscopen en filmtheaters.

Ook moeten eindexploitanten gaan bijdragen aan de productie van Nederlandse content middels verplichte heffingen. De raad stelt dat vooral eindexploitanten profiteren van de opbrengsten en wil dat dat verandert. In het buitenland zijn er al heffingen op bioscooptickets en advertentie-inkomsten van online platforms. Voor Nederland zou een heffing van 2 tot 5% moeten gelden, dat via een fonds weer terug moet vloeien naar het productieproces. Concreet betekent dat ook buitenlandse mediabedrijven als HBO en Amazon dus moeten bijdragen aan het Nederlands product.

In een toekomstbestendige sector moet onderwijs een veel belangrijkere rol krijgen, zo staat in het advies te lezen. Mediaeducatie moet structureel ingebed worden in het curriculum op scholen en de, ooit wegbezuinigde, regionale expertisecentra voor mediawijsheid en filmeducatie moeten terugkeren. Net als bij andere kunstvormen zou verder de btw-vrijstelling ook van toepassing moeten zijn op film.

Verdere aanbevelingen betreffen onder meer de NPO, die in de ogen van de raad de huidige voortrekkersrol moet behouden en zonder verdere bezuinigingen.

De raad sluit af met een hartenkreet die op verschillende plekken doorklinkt in het advies: werk samen. Er wordt nog teveel gedacht in afzonderlijke eilandjes, maar dat zal de sector in de toekomst niet verder brengen. De raad acht de komst van een overkoepelend AV fonds broodnodig. Zodat de productie van kwalitatief hoogwaardige culturele content mogelijk blijft en Nederland een rol kan spelen in het dynamische, internationale speelveld. Wat betreft dit laatste adviseert de raad ook de aanstelling van een tech-ambassadeur. Naar voorbeeld van Denemarken. Deze is gericht op het aanknopen van relaties tussen grote internationale spelers en Nederland en het signaleren van trends om zo een boost te geven aan een slagvaardiger overheidsbeleid.

De Raad voor Cultuur is het belangrijkste adviesorgaan van de overheid over de culturele sector. De adviezen zijn niet bindend, maar wegen wel degelijk zwaar. In de aanloop richting de nieuwe subsidieperiode die per 2021 start, publiceert de raad verschillende sectoranalyses. Dit advies is het derde in die reeks. In november verscheen al het advies voor de muzieksector en eerder in februari voor de theatersector. De deelanalyses moeten een beeld scheppen van de huidige culturele sector en hoe deze er voor staat. Ze vormen voor minister Ingrid van Engelshoven (D66) van OC&W de input voor haar uitgangspuntennota, die naar verwachting later dit  jaar gepubliceerd wordt.

Het sectoradvies audiovisueel is te downloaden via de Raad voor Cultuur website: Zicht op zoveel meer.