Onderzoek legt pijnlijke positie Nederlandse speelfilm bloot

Er werd al lange tijd naar uitgekeken. Naar de resultaten van het onderzoek dat de Nederlandse film vergelijkt met landen die lijken op Nederland. Tijdens de NFF Conferentie werden de resultaten gepresenteerd. En ze vielen niet mee.

Er werd al lange tijd naar uitgekeken. Naar de resultaten van het onderzoek dat de Nederlandse film vergelijkt met landen die lijken op Nederland. Tijdens de NFF Conferentie werden de resultaten gepresenteerd. En ze vielen niet mee.

In de zomer van 2022 stelde het Nederlands Filmfonds zichzelf de vraag hoe de Nederlandse film presteert. Zeker als je de positie van de nationale film vergelijkt met landen als België, Denemarken, Zweden en Oostenrijk, landen waar door de Nederlandse filmgemeenschap vaak met waardering over wordt gesproken.

Soof 3 veel bezoekers, maar vooral in Nederland zelf / copyright Millstreet Films & Keyfilm, foto Martijn van Gelder

Het onderzoek zou vooral moeten gaan om speelfilms. Een groot deel van het jaarbudget van het Nederlands Filmfonds - bijna 82 miljoen euro - ging in 2022 namelijk naar speelfilms. En het Filmfonds wilde meer weten over de aantrekkingskracht van speelfilms op het publiek en de internationale zichtbaarheid ervan op artistiek vlak.

Om de vraag te beantwoorden werd de opdracht gegeven aan het Britse onderzoeksbureau Olsberg Spi om een en ander uit te zoeken. Daar besloot men eerst de bezoekcijfers van de afgelopen twaalf jaar van de vier landen naast elkaar te leggen. Om vervolgens te kijken of de films die minimaal 250.000 Europese bioscoopbezoekers trokken ook artistieke erkenning hadden gekregen. Daarvoor werd als criterium gebruik een selectie of bekroning tijdens een van de vier internationale filmfestivals Cannes, Berlijn, Venetië en Sundance en/of een nominatie of bekroning met een European Film Award of een Academy Award.

De resultaten die zaterdag 23 september tijdens de conferentie van het Nederlands Film Festival werden gepresenteerd, waren redelijk ontluisterend. Tussen 2010 en 2022 produceerde Nederland de meeste speelfilms van de vier landen, maar die wisten in geen enkel geval zowel het publiek aan te spreken als een zekere artistieke waarde te hebben (zie tabel).

Aan de andere kant van het spectrum bevindt zich Denemarken dat beduidend minder films heeft geproduceerd, maar wel films die zowel publiek wisten te trekken als artistieke waardering kregen (zie tabel).

Nederland vergeleken met vergelijkbare landen / beeld: Filmfonds

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat er in de onderzoeksperiode in Nederland geen goed bezochte speelfilms werden gemaakt. De Tatta's trokken bijna 700.000 bezoekers, Soof 3 bijna 500.000, De slag om de Schelderuim 500.000 en De beentjes van Sint Hildegard ruim 700.000. Maar op Europees niveau kwam bijna 88% van al het bezoek aan Nederlandse speelfilms uit ons eigen land. Dat percentage lag in de andere vier landen veel lager.

In de tweede fase van het onderzoek werden in de vijf landen expertinterviews gedaan met vertegenwoordigers van fondsen, overheidsinstanties, distributeurs, sales agents en streamers. Ook werd er gesproken met regisseurs, producenten, schrijvers, festivalcuratoren en selectiecommissieleden.

Uit die interviews kwamen op basis van de eerste resultaten enkele kernbevindingen naar voren. Een daarvan was de vaststelling dat er in Nederland meer geld naar minder films zou moeten gaan om de succeskansen van individuele films vergroten. Onder meer door makers meer tijd te geven hun project te ontwikkelen. Een ander aspect was dat er aandacht moet zijn voor de levenscyclus van film. In Nederland ligt de focus te zeer op ontwikkeling en productie. Er moet meer aandacht komen voor distributie en vertoning.

Lees hier de samenvatting van het rapport. Het volledige rapport is hier te vinden.