Najaarsoverleg over jeugdfilms en subsidietheaters

Het Najaarsoverleg, de debatavond over prangende kwesties in de vaderlandse filmwereld, was vorige week bijzonder levendig. Niet gek, met onderwerpen als de staat van de Nederlandse jeugdfilm en het vertonen van commerciële films in gesubsidieerde filmtheaters. Verslag uit het Ketelhuis.

Het Najaarsoverleg, de debatavond over prangende kwesties in de vaderlandse filmwereld, was vorige week bijzonder levendig. Niet gek, met onderwerpen als de staat van de Nederlandse jeugdfilm en het vertonen van commerciële films in gesubsidieerde filmtheaters. Verslag uit het Ketelhuis.

Als eerste mocht producent/regisseur Antoinette Beumer aan tafel bij Alex de Ronde aanschuiven. Ze is initiatiefnemer van de Videoland Academy, waar talentvolle scenaristen tv-drama tot 45 minuten kunnen ontwikkelen. Schrijftalent staat er centraal. ‘Ik weet hoe lastig het is voor jonge schrijvers om ertussen te komen, terwijl gearriveerde scenaristen het werk vaak niet aankunnen.’ RTL ondersteunt het initiatief met vijf miljoen euro, de eerste 160 (!) pitches zijn binnen.

Recent verscheen het rapport Zien en gezien worden, waarin Esther Schmidt en Peter Bosma in opdracht van het Filmfonds onderzochten waarom de bezoekcijfers van jeugdfilms blijven dalen. Van 2,3 miljoen bezoekers in 2014 naar onder de 1 miljoen vorig jaar: jeugdfilms volgen de trend van Nederlandse speelfilms in het algemeen. Schmidt somde nog even de grootste problemen op: enorme concurrentie (er gaan bijna 50 jeugdfilms per jaar uit) en een gebrekkige verspreiding over het jaar (bijna alles in het laatste kwartaal).

Producent Burny Bos zag nog twee problemen: marketing en de bezoekers. Waar Disney rustig 1,5 miljoen uittrekt om een jeugdfilm in de markt te zetten, had zijn Kapsalon Romy een marketingbudget van 50.000 euro. Bos: ‘Dan helpen al die filmprijzen niet. Het publiek weet de films niet te vinden. Twintig jaar geleden bestond er nog een cultuur van jeugdliteratuur die films hun naamsbekendheid verleenden. Is ook weg. De jeugdfilms van nu hebben uitgekakte verhalen, op de plee bedacht.’ 

Bos gaat nu de concurrentie met diens eigen wapens bestrijden, door naamsbekende figuren te verfilmen: rode kater Dikkie Dik en De gorgels van Jochem Myjer. En jeugdfilmscenarist Sander de Regt had nog een tip voor exploitanten: zet niet al het Nederlands product om tien uur ’s ochtends in. Als je eindelijk je kinderen in de auto hebt gekregen, is de film al afgelopen. Vanaf drie uur ‘s middags draait negentig procent van het Nederlands product niet meer, aldus De Regt.

Dick Maas had in zijn gesproken column een andere verklaring voor het teruglopende bezoekcijfer van de Nederlandse jeugdfilm: er zitten teveel paarden is. Maas stelde voor om het aandeel van ratten dan maar te verhogen. En journalist Nico van den Berg betreurde het lot van Bumperkleef, onterecht genegeerd door Cineville. 

Besloten werd met het onderwerp dat al eerder tot polemieken heeft geleid: commerciële films die in gesubsidieerde filmtheaters de kwetsbare cinema zouden wegduwen. Een reëel probleem, vertelde exploitant Kadir Selçuk van de niet-gesubsidieerde FilmHallen in Amsterdam. ‘Wij waren op een gegeven moment het enige theater dat The Third Wife van Contact Film 's avonds vertoonde in Amsterdam. De gesubsidieerde theaters draaiden liever Marriage Story van Netflix. Moeilijke kunst moet gesubsidieerd worden.’

Programmeur Roderik Lentz van LantarenVenster in Rotterdam legde het dilemma van de grote filmtheaters uit: bijna alle subsidie gaat zitten in de exploitatie van de vaak dure panden. Dan heb je grote titels nodig om de begroting sluitend te maken. Hij gaf toe: ‘Uiteindelijk gaat dit wel ten koste van de kleine films, ook omdat daar zoveel van uitkomen.’ Hij vertelde er zo’n twintig op jaarbasis af te wijzen.

Jos Stelling van het Louis Hartlooper Complex in Utrecht merkte op tegen de vanzelfsprekende grote financiële bijdragen voor grote filmhuizen te zijn. ‘Die stammen nog uit de jaren zeventig, dit zijn andere tijden. Kijk naar de hand die je voedt: je publiek. Adoratie, kwaliteit en gastvrijheid laten zich niet zo vanzelfsprekend subsidiëren, daar komt meer bij kijken. Wij draaien ook alles, Kapsalon Romy heeft bij ons acht weken gelopen. Stop die subsidie liever in educatie.’

Een gesprek over de dalende bezoekcijfers voor Nederlandse jeugdfilms / foto's Bob Bronshoff

Het debat over subsidie voor filmtheaters en filmprogrammering

Jos Stelling

Dick Maas tijdens zijn gesproken column