Jeugdfilmer Henk van der Linden geëerd met boek

Bescheiden, volhardend en zeer succesvol: jeugdfilmer Henk van der Linden (1925) bouwde een uniek en invloedrijk oeuvre op. Met steun van onder meer Eye zijn onder de titel Tussen de filmrollen Van der Lindens memoires gepubliceerd.

Hij wordt volgende maand 95, de man die in Nederland meer speelfilms draaide dan wie ook. In Tussen de filmrollen vertelt Henk van der Linden hoe hij reeds in de oorlogsjaren begon met het maken van kinderfilms. Pretentieloos amusement, gebaseerd op klassieke Nederlandse kinderboekhelden als Pietje Bell, Sjors en Sjimmie en Billie Turf. Miljoenen bezoekers zagen zijn werk, en hij haalde er zelfs het Guinness Book of Records mee. De nieuwe avonturen van Dik Trom draaide namelijk achtentwintig jaar onafgebroken in Nederlandse bioscopen. 

Maar er zijn meer opmerkelijke feiten in Tussen de filmrollen terug te lezen. Zo werd Pietje Bell 80 weken achtereen in Cineac Amsterdam geprolongeerd. Van der Lindens cameraman Eddy van der Enden draaide later Haanstra's Oscarwinnaar Glas en zou nog werken met Fons Rademakers en Jacques Tati. En succesfilmers Maria Peters en Johan Nijenhuis noemen Henk van der Linden een belangrijke inspiratiebron.  

Toch is Van der Linden altijd een buitenbeentje geweest. Dat had deels te maken met het feit dat hij al zijn films vanuit Limburg produceerde. En Van der Lindens Rex Film was een echt eenmansbedrijf: hij regisseerde, hanteerde meestal de camera, deed het geluid en monteerde. Alles zo economisch mogelijk: in het filmlab had hij de bijnaam One Take Henk.

In 1984, na meer dan tachtig bioscoopfilms te hebben gedraaid, was Van der Linden klaar. De tijden waren veranderd, net als het genre van de jeugdfilm. Hij is zelfs een beetje vergeten, en dat vonden Lex Veerkamp en Hans Heesen niet kunnen. Ze namen contact op met Van der Linden voor een boek. Dat bleek er al te zijn, Henk had namelijk zijn memoires geschreven en in eigen beheer uitgegeven. Die hebben nu een fraaie nieuwe uitgave gekregen. 

Bijzonder is dat Van der Linden door zijn hoge leeftijd gebeurtenissen heeft meegemaakt die we eigenlijk alleen nog uit de geschiedenisboeken kennen. De komst van de geluidsfilm, de eerste lange Nederlandse speelfilms, de bioscoop in oorlogstijd. Zijn vader runde bioscoop Emma in Hoensbroek waar Henks kinderkamer uitkwam op de projectiecabine.'Vermoedelijk is het eerste geluid dat ik hoorde dat van een ratelende filmprojector.'

Henk leerde van de slapstick en knokfilms die in Emma gedraaid werden en begon ze ook al jong zelf te verzamelen. Met de eenvoudigste middelen en heel veel inventiviteit nam de familie in 1943 de eerste eigen film op, die vervolgens met een reisbioscoop in de lokale patronaten werd vertoond. De Limburgse jeugd vond het prachtig en een succesvolle loopbaan als filmentrepeneur kon van start gaan.

Tussen de filmrollen bevat door Van der Lindens uitstekende geheugen een schat aan informatie over de naoorlogse Nederlandse film- en bioscoopcultuur. Het boek gaat vergezeld van twee dvd’s met vier door Eye Filminstituut geconserveerde jeugdfilms. Plus de waarschuwing dat er mogelijk etnische en raciale vooroordelen in voorkomen die ooit gewoon waren in de Nederlandse samenleving. Dat alleen al maakt Tussen de filmrollen een uniek en waardevol tijdsdocument.

Tussen de filmrollen: memoires van Henk van der Linden, grondlegger van de Nederlandse jeugdfilm
Uitgeverij IJzer, i.s.m. Stichting Filmuitgaven - 268 pagina's, geïllustreerd - prijs: 29,50.
Voor meer info, kijk hier. 

Zo worden ze niet meer gemaakt: Billie Turf, het dikste studentje ter wereld / Foto's: Rex Film en Maarten van Riel