Independents: nieuwe heersers of tijdelijke winnaars?

Anderhalve maand na de heropening van de bioscopen ziet de Nederlandse box office er heel anders uit dan we gewend waren. Onafhankelijke distributeurs zijn veel nadrukkelijker aanwezig dan voorheen, terwijl de majors weinig product aanbieden. Hoe lang blijft dit zo, en is er sprake van een structurele verandering? Enkele distributeurs kijken terug én vooruit. ‘Voor ons was stilzitten geen optie.’

Anderhalve maand na de heropening van de bioscopen ziet de Nederlandse box office er heel anders uit dan we gewend waren. Onafhankelijke distributeurs zijn veel nadrukkelijker aanwezig dan voorheen, terwijl de majors weinig product aanbieden. Hoe lang blijft dit zo, en is er sprake van een structurele verandering? Enkele distributeurs kijken terug én vooruit. ‘Voor ons was stilzitten geen optie.’

Bij Dutch FilmWorks ging nog net niet de vlag uit toen in de bioscoopweek van 2 tot 9 juli zes films van de distributeur in de top tien stonden, waaronder op de eerste vier plekken. DFW koos ervoor om in een onzekere periode films klaar te hebben staan, en werd daarvoor beloond. CEO Willem Pruijssers: ‘We hebben onze nek uitgestoken om releases te verplaatsen en nieuwe content aan te kopen, om zo te zorgen voor extra films om bioscoopstoelen mee te kunnen vullen. Die strategie heeft gewerkt en daar zijn we natuurlijk heel erg blij mee. Dan gaat niet de vlag uit, maar vieren we dat met een frietmiddag!’

Pruijssers is ervan overtuigd dat onder ‘normale’ omstandigheden sommige van zijn films anders hadden gepresteerd. ‘We hebben vanwege de kansen die we zagen meer marketingbudget vrijgemaakt om de films goed aan te jagen. Denk aan Big Trip. Die hebben we nu als een grote animatiefilm in de markt kunnen zetten, wat niet had gekund wanneer er een grote studioproductie met een enorme marketingcampagne was blijven staan. Voor ons was stilzitten geen optie, want dan gebeurt er niets. Geen aanbod schept geen vraag.’

Big Trip is als grote animatiefilm in de markt gezet / still Dutch FilmWorks

Naast DFW keken ook Gusto Entertainment en Splendid Film de kat niet uit de boom. Hein van Joolen van Gusto: ‘We wisten dat de bioscopen open zouden gaan, en dan moet je snel kunnen handelen. I See You lag klaar en Pathé gooide hem half mei al in de voorverkoop. Binnen een paar dagen waren alle voorstellingen al uitverkocht. Er stond gelijk goede druk op en dan krijgt zo’n film de kans, fantastisch om te zien. Maar in het land der blinden is eenoog al snel koning.’

Ook de independent distributeurs lopen tegen het feit aan dat veel Amerikaanse licensers het nieuwe product vooruit blijven schuiven. General manager Thomas Wolff van Splendid daarover: ‘Je ziet dat de Amerikanen het gewoon niet aandurven. Onze Antebellum wordt ook steeds maar verplaatst. Dan vraag je: laat ons alsjeblieft uitgaan met die film, want de bioscopen hier zijn gewoon op orde. Maar uiteindelijk ben je toch maar een kleine markt voor ze. Zelfs al heb je voor een titel heel Europa achter je, wat ik van buitenlandse collega’s hoor. Ze zijn toch bang dat het een negatief effect heeft op de Amerikaanse markt.’ 

Zouden meer grensoverschrijdende Europese publieksfilms een oplossing kunnen zijn? Willem Pruijssers ziet dat wel zitten. ‘Het is niet verstandig voor de bioscopen om afhankelijk te zijn van drie grote buitenlandse leveranciers. En lokaal product is essentieel voor een gezonde markt; dus het zou goed zijn als we daar branchebreed te allen tijde aandacht aan besteden.’

Van Joolen ziet wel hobbels voor de Europese blockbuster. ‘Die worden omdat ze zo duur zijn toch ook behandeld als major-product. Er zit veel risico aan, ze hebben Amerikaanse acteurs en dus gaan ze ook day-and-date: dan ben je net zover als je bent met welke major-film dan ook. Je kunt beter inzetten op kwalitatief commercieel lokaal product. Beentjes, Soof... dat zijn films die laten zien dat er een grote vraag is naar toegankelijke kwaliteit. Dat is dus de content waar we met z’n allen naar toe moeten werken.’ Wolff noemt Splendids De Oost (26 november) als zo'n grote Nederlandse film met kansen.

Is de positie van de onafhankelijke distributeurs nu structureel veranderd? Pruijssers: ‘De rol van de independents wordt nu gewaardeerd als geen ander. Het is gebleken dat ze keihard nodig zijn in deze tijden, en dat zal niet snel vergeten worden.’ Van Joolen twijfelt. ‘De majors beginnen weer, vooral met kinderfilms. De tijd van de onafhankelijke heerschappij is binnenkort weer over. En dat is prima, want goed voor de bioscopen en ook voor ons. Want hoe meer mensen er naar de bioscoop gaan, hoe meer we er allemaal van profiteren.’ 

Thomas Wolff ziet ten slotte dat er toch wel iets is veranderd. ‘Ik denk wel dat door de manier waarop iedereen nu werkt, qua thuiswerken en het boeken en marketen van films, het gemakkelijker is geworden om te 'shiften'. En daar zijn de bioscopen zich ook wel bewust van. Zo’n Last Full Measure hebben we een week voor de geplande release een week naar voren gehaald. Dat kan nu gewoon en daar is iedereen blij mee. Men ziet kansen en daardoor is het wel een stukje dynamischer geworden.’

Soepeltjes naar voren: Last Full Measure / Foto: Splendid Film / Foto voor: I Still Believe / Dutch FilmWorks