Het onvoorspelbare oeuvre van Werner Herzog centraal in Eye

Gisteravond werd in filminstituut Eye de grote overzichtstentoonstelling van de Duitse cineast Werner Herzog feestelijk geopend. In The Ecstatic Truth zijn persoonlijke documenten, rekwisieten en heel veel memorabele filmclips van de geliefde maar ook controversiële regisseur te zien. Daarnaast vertoont Eye de komende maanden een ruime selectie uit diens zeventig speelfilms, shorts en documentaires.

Gisteravond werd in filminstituut Eye de grote overzichtstentoonstelling van de Duitse cineast Werner Herzog feestelijk geopend. In The Ecstatic Truth zijn persoonlijke documenten, rekwisieten en heel veel memorabele filmclips van de geliefde maar ook controversiële regisseur te zien. Een voorbeeld van dat laatste: een van de 11.000 ratten die hij losliet in Delft tijdens de opnamen van Nosferatu, Phantom der Nacht (1979) ligt in een vitrine. Daarnaast vertoont Eye de komende maanden een ruime selectie uit diens zeventig speelfilms, shorts en documentaires.

De man zelf ontbrak in Eye. Werner Herzog (80) is herstellende van een visongeluk waarbij hij enkele ribben brak. Maar Herzog is sowieso niet zo van terugkijken, alleen zijn volgende film telt. Zijn broer Lucki Stipetić, al bijna een halve eeuw diens producent, was wel aanwezig, net als een delegatie van de Deutsche Kinemathek in Berlijn. Die ontvingen in 2010 een groot gedeelte van het persoonlijke archief van Herzog.  

Documenten, rekwisieten maar vooral heel veel wonderbaarlijk beeldmateriaal / foto: Eye

Op basis van een eerdere tentoonstelling in de Kinemathek stelde Jaap Guldemond The Ecstatic Truth samen. De titel refereert aan Herzogs filosofie als filmmaker: de waarheid achterhalen over de rol van de mens op aarde. Daarvoor heeft de regisseur zijn leven lang de meest afgelegen plekken opgezocht, van het Amazoneregenwoud tot Antarctica. Hij portretteert het liefst dromers als hijzelf, of die zich nu op Death Row of op een skipiste bevinden. Controverse ging hij nooit uit de weg, door onder meer het inzetten van kleine mensen of het tonen van wreedheden tegen dieren. Toch is zijn cinefiele blik er vooral een van mededogen.

In vitrines liggen de bewijzen van Herzogs rusteloze natuur: documenten, setfoto’s, brieven en scripts. Maar als bezoeker wordt je blik steeds weer naar de grote schermen getrokken waarop Herzogs meest memorabele momenten zich afspelen. De brandende olieputten uit Lektionen in Finsternis, de droomwereld onder het Zuidpoolijs uit Encounters at the End of the World, het verslepen van een stoomboot over een jungleberg in Fitzcarraldo.  

Minstens zo fascinerend zijn de videocompilaties waarin Herzog zelf aan het woord komt. Theatraal, vilein of filosofisch, alles uit zijn mond is interessant. Niet vreemd dat filmpjes van zijn optredens en uitspraken de laatste jaren geregeld viraal gingen. Best opvallend, voor een regisseur van 80 jaar oud met niet eens een mobiele telefoon. Herzog geldt dan ook als een rolmodel voor veel jonge filmmakers.

Bovenmenselijke prestatie: Werner Herzog regisseert Fitzcarraldo / foto: Eye

Voor het programma heeft Eye dertig films geselecteerd, waaronder bekende titels als Grizzly Man, Nosferatu, Herz aus Glas, Rescue Dawn en Cave of Forgotten Dreams. Vier films zijn beschikbaar voor de bioscopen: Aguirre, Kaspar Hauser, Fitzcarraldo en de nieuwe documentaire Radical Dreamer. Zeer aan te raden is ook de vriendelijke geprijsde catalogus die het instituut bij de tentoonstelling verkoopt.  

Werner Herzog: The Ecstatic Truth loopt van 18 juni tot 1 oktober.