Haarlem is een iconische bioscoop rijker

Het team achter de succesformule van de FilmHallen in Amsterdam heeft een nieuwe bioscoop gerealiseerd: de FilmKoepel in Haarlem. Opnieuw biedt een monumentaal gebouw onderdak aan een moderne cinema. De link met de Spaarnestad is belangrijk. ‘De FilmKoepel moet echt van Haarlem worden.'

Wat te doen met de Koepel? Dat was grote vraag toen de Haarlemse koepelgevangenis een paar jaar geleden zijn oorspronkelijke functie verloor. Architect André van Stigt dacht dat bioscoopondernemer Alex Rutten er misschien wel wat mee kon. De twee hadden samen met veel succes in Amsterdam een voormalige tramremise omgetoverd tot de goedlopende FilmHallen. Konden in de Koepel ook geen films worden vertoond?

Alex Rutten zelf had zijn twijfels. ‘Een bioscoop in de kelder, dat vond ik niet goed klinken. Maar toen ik de plannen van André van Stigt zag, was meteen duidelijk dat er geen sprake van een keldergevoel zou zijn.’ Van Stigt stelde voor om de complete binnenruimte van de Koepel vijf meter uit te graven. In de vrijgekomen opening konden zes zalen en twee faciliteitruimtes worden gerealiseerd, als punten van een taart. Een open cirkel in het midden zou dienen als lobby.

Dat was in 2018. Achttien maanden geleden ging de eerste spade de grond in en nu beschikt Haarlem over een spectaculaire nieuwe bioscoop. Bezoekers betreden het complex via de oude hoofdingang aan de Harmenjansweg. Daar opent dit jaar ook nog een restaurant en een jaar later een hotel. Vervolgens stap je de Koepel binnen die volledig gerenoveerd is om plaats te bieden aan gebruikers van onder meer het University College. De benauwde cellen zijn lichte werkruimtes geworden, het voorheen galmende plein is door uitgekiende isolatie en verlichting een oase van rust en licht geworden.

Klantvriendelijk
Midden op het plein voert een trap naar beneden naar de open lobby van de FilmKoepel. Een tussenverdieping biedt ruimte aan vier ticketzuilen. Rutten: ‘In de FilmHallen wordt zeventig procent van de kaartjes online gekocht. Vier zuilen en geen aparte ticketkassa is dan ook genoeg voor hier. Er staat altijd iemand klaar voor uitleg, en je kunt ook aan de bar een kaartje kopen. We willen het zo klantvriendelijk mogelijk maken, maar we denken wel dat de zuilen snel gaan wennen.’

De ronde lobby oogt ruimtelijk, bezoekers houden overal zicht op de koepel. De inrichting heeft de sfeer van de negentiende eeuw, zo komen de grote hanglampen uit een voormalig filiaal van de London Midland Bank. Rutten: ‘Toen ik ging opzoeken hoe die bank eruit had gezien, kwam ik foto’s tegen van de oorspronkelijke balie. Die heb ik na laten maken, zodat onze bar bijna een exacte replica is geworden. Samen met de zitbanken en de panelen roept het een authentieke sfeer op. Ik denk dat dit een heel gezellige plek wordt waar mensen na de film nog willen blijven hangen.’  

Alle zes zalen komen direct uit op de lobby, een tamelijk unieke situatie. Rutten gaat voor naar een van de twee grote zalen, die ruim is opgezet. ‘Omdat we lange rijen hebben is er extra veel beenruimte gecreëerd. Je kunt zo heel gemakkelijk zittende bezoekers passeren. We hebben veel aandacht besteed aan de zichtlijnen en de doeken zijn een stuk groter dan in de FilmHallen. Daar moesten we nog rekening houden met pilaren, hier konden we de zalen zo diep uitgraven als we wilden. Ze hebben mij wel verteld dat elke 50 centimeter die wij dieper wilden, tonnen extra zou gaan kosten, gigantisch.’

De twee grootste zalen hebben elk 123 stoelen, de vier kleinere 87. ‘Alles is laserprojectie. We hebben daarmee een kwaliteitsslag gemaakt ten opzichte van de Hallen. Die zijn alweer zeven jaar geleden opgeleverd. Laserprojectie was toen onbetaalbaar voor ons, zeker in negen zalen. Laser heeft als grote voordeel dat het naast een mooi beeld ook weinig warmte creëert. Warmte moet je apart afvoeren, altijd lastig. En het is heel stil.’ Voor de zekerheid zijn de hangende projectoren uitgevoerd met een silencer box.

Patronen in het metselwerk van de Koepel keren terug in het ontwerp voor het tapijt. Sfeervol zijn ook de akoestische wandpanelen in de zalen. ‘Die hebben een afbeelding genaamd Metropolis. De bekleding is gemaakt met een oude techniek, gaufrage, waarbij velours over een verhitte buis met uitsteeksels wordt gerold. Bepaalde delen smelten, andere niet, wat een heel mooi effect oplevert. Je wilt toch proberen de zalen een eigen signatuur te geven. Ik betwijfel of je er een klant meer door krijgt, maar ik word er gelukkig van.’

In het hart van de lobby laat Rutten een moderne versie van een zoötroop bouwen, een voorloper van de filmprojector. Aan de wand hangt een groot kunstwerk van de Haarlemse kunstenaar Marissa Evers. ‘Het is  driedimensionaal en gemaakt van recycelde petflessen. Zij heeft zich later inspireren door scènes uit sciencefictionfilms.’

De keuze voor een lokale artiest is bewust, legt Rutten uit. ‘Ik wil graag de verbinding met de stad leggen, wil niet dat we weggezet worden als ‘die Amsterdamse filmjongens’. Al het personeel komt hier vandaan en ook onze bedrijfsleidster is Haarlems. De FilmKoepel moet echt van Haarlem worden.’

De Filmkoepel zal op donderdag 3 februari de deuren openen. 

Alex Rutten aan zijn unieke bar: 'Hier word ik gelukkig van' / beeld: HFN