Documentairepionier Louis van Gasteren overleden

Een content intro tekst. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipis cin elit. Nunc purus libero, interdum sed blandit acp retium facilisis turpis. Donec dictum neque veloran tristique egestas nulla mollis dui lorem dolor.

Dinsdag is in zijn woonplaats Amsterdam de invloedrijke documentairemaker Louis van Gasteren overleden. Hij werd 93 jaar. Van Gasteren gold als een van de bepalende figuren in de naoorlogse Nederlandse cinema. Hij won drie maal een Gouden Kalf.

Louis van Gasteren kwam uit een artistieke familie, zijn vader en zuster waren bekende acteurs, en zijn moeder zangeres. Zelf voelde hij zich sterker aangetrokken tot de film, en ging als geluidsman werken voor onder meer Polygoon in Haarlem. Via een serie korte, vaak zelf gefinancierde documentaires in de jaren vijftig en zestig ontwikkelde Van Gasteren zich tot een sociaal bewogen filmer. Speelfilms bleven beperkt tot twee vroege pogingen: het was niet zijn forte. 

Meer nog dan tijdgenoten als Herman van der Horst en Bert Haanstra legde hij de maatschappelijke ontwikkelingen van zijn tijd vast. Met Omdat mijn fiets daar stond (over de Provo’s) en Begrijpt u nu waarom ik huil? (over concentratiekampsyndromen) vestigde hij zijn naam tot buiten de landsgrenzen. Hij werkte daarna in onder meer Frankrijk, Italië en Afrika.

In 1983 maakte van Gasteren de lange bioscoopdocumentaire Hans, het leven voor de dood, over de jong gestorven componist Hans van Sweeden en de teloorgang van de idealen van de jaren zestig. Hij won er het Gouden Kalf voor Beste Film en de persprijs mee. In 2002 zou hij nog in Utrecht de Cultuurprijs voor zijn hele oeuvre krijgen.

Louis van Gasteren kreeg het zwaar te verduren in de jaren negentig toen Het Parool hem in een serie artikelen betichtte van roofmoord op een onderduiker tijdens de bezettingsjaren. De filmmaker sleepte de krant wegens smaad voor de rechter en kreeg uiteindelijk van de Hoge Raad gelijk, maar zijn carrière liep stevige averij op. De slepende affaire had een zware impact op zijn leven, omdat de zaak telkens weer werd opgerakeld. Een geplande documentaire over zijn rol in de zaak kwam niet van de grond. 

Van Gasteren bleef tot het einde actief als filmer, zijn laatste documentaire stamt uit 2012. Hij was erelid van de Nederlandse Bond van Filmmakers, won een Zilveren Anjer van het Prins Bernhard Fonds en werd onderscheiden met de Nederland-Japanprijs.

foto: Louis van Gasteren: een lang en productief, maar ook zwaar leven (Roland Gerrits / Nationaal Archief)