De investeringsverplichting: de filmsector reageert

Eind 2019 deed de investeringsverplichting als maatregel voor het eerst echt van zich spreken. Tweeënhalf jaar lang werd er achter de schermen gesproken over het plan om de hele audiovisuele sector mee te laten betalen aan de productie van Nederlandse films en series. Nu het wetsvoorstel van staatssecretaris Uslu er echt ligt deed Holland Film Nieuws een ronde: wat vinden de betrokken partijen ervan?

Eind 2019 deed de investeringsverplichting als maatregel voor het eerst echt van zich spreken. Tweeënhalf jaar lang werd er achter de schermen gesproken over het plan om de hele audiovisuele sector mee te laten betalen aan de productie van Nederlandse films en series. Nu het wetsvoorstel van staatssecretaris Uslu er echt ligt deed Holland Film Nieuws een ronde: wat vinden de betrokken partijen ervan?

Staatssecretaris Uslu van cultuur en media stuurde afgelopen week naar de Tweede Kamer het voorstel tot 'wijziging van de Mediawet 2008 in verband met het invoeren van een investeringsverplichting ten behoeve van Nederlands cultureel audiovisueel product'. Na enkele jaren praten ligt er nu dus echt een concreet wetsvoorstel.

Daarin staat dat grote streamingdiensten die in Nederland actief zijn en een jaaromzet in Nederland hebben van meer dan 30 miljoen euro, 4,5% van hun jaaromzet moeten investeren in Nederlandse series, films en documentaires.

De Nederlandse filmmakers die de discussie enkele jaren geleden aanzwengelden met een open brief aan de politiek wilden destijds dat ook bioscopen en filmtheaters én televisiezenders tot een investering zouden worden verplicht. ‘Wil de Nederlandse filmcultuur overleven...dan moeten de baten aan het einde de 'boost' voor een nieuw begin zijn', bepleitten makers als Paula van der Oest, Alex van Warmerdam en Paul Verhoeven en belangenverenigingen als NAPA (toen nog FPN) en de Dutch Directors Guild (DDG).

De investeringsverplichting moet leiden tot groei van de sector / Foto Micheile.com via Unsplash

Tweeënhalf jaar later draait het in het wetsvoorstel echter alleen nog om de grote streamingdiensten en is het eerder genoemde percentage van 6% van de omzet voor grote streamers teruggebracht naar 4,5%. Bioscopen, videodiensten die afrekenen per film of serie (tvod) én omroepen komen in het voorstel niet meer voor.

De Nederlandse Audiovisuele Producenten Alliantie (NAPA) zegt blij te zijn 'dat het kabinet de ambitie onderstreept om de productie en concurrentiepositie van het Nederlandse cultureel audiovisueel aanbod te versterken. De overheid schat dat de investeringen door de betreffende aanbieders jaarlijks rond 29,8 miljoen euro zullen bedragen.'

Tegelijkertijd 'is duidelijk dat het wetsvoorstel op enkele belangrijke punten verschilt van eerdere versies. Het percentage van de omzet dat geïnvesteerd moet worden is naar beneden bijgesteld; daarnaast is bepaald dat de verplichting slechts geldt voor streamingdiensten met een omzet van minimaal 30 miljoen euro', aldus NAPA in een bericht aan haar leden.

Tegen Holland Film Nieuws zegt de belangenvereniging na de zomer met een uitgebreide reactie te zullen komen. Een 'goede implementatie van deze stimuleringsmaatregel is zo belangrijk voor de AV-sector, dat we ook met een afgewogen inhoudelijke reactie willen komen.'

Zoeken naar balans. Soof 3 / Foto Martijn van Gelder via Millstreet Films & KeyFilm

Ook de filmdistributeurs zeggen in een eerste reactie tevreden te zijn. Maar dan vooral met het feit 'dat staatssecretaris Uslu en haar departement de uitkomsten van de evaluatie van het btw-convenant 2018 serieus hebben genomen.' Volgens FDN-directeur Anne de Jong is 'het nieuwe, verbeterde convenant inmiddels gepubliceerd in de Staatscourant waarmee de partners het belang van het Abraham Tuschinski Fonds voor de Nederlandse publieksfilms, bioscopen en filmtheaters onderschrijven.'

Minder gelukkig zijn de filmdistributeurs met een ander aspect dat de staatssecretaris in haar brief aan de Tweede Kamer benoemd: de afspraken met de publieke omroep over films. De Jonge: 'Wij zetten grote vraagtekens bij de afspraken met de publieke omroep die de zichtbaarheid van Nederlandse films moet vergroten. Het nieuwe hoofdlijnenakkoord tussen NPO en producenten geeft de distributeurs nauwelijks of geen incentive om in de productie en P&A van deze films te investeren. Dat betekent dat ze richting bioscopen en filmtheaters niet de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.'

En hoe zit het met de bioscopen en de filmtheaters? Wat vinden ze daar van de investeringsverplichting nu het wetsvoorstel er echt ligt? Voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF), Boris van der Ham: Wij worden als bioscoopbranche niet geraakt door dit wetsvoorstel. Bioscopen en filmtheaters worden feitelijk gehonoreerd voor hun beleid van de afgelopen jaren. Wij dragen al jaren bij aan de Nederlandse film via het Abraham Tuschinski Fonds. Wat voor ons dus al jaren heel normaal is gaat nu ook voor anderen gelden. Wij vinden het wel logisch dat ook die andere partijen hun verantwoordelijkheid nemen.' 

Maar moest dat via een wettelijke bepaling? Grote partijen als Netflix investeren toch ook al enige tijd in lokale producties? Van der Ham: 'Het is op zich prima dat er een stok achter de deur is. We hebben te maken met kwetsbare producties omdat ons taalgebied zo klein is. Als er dan een keer wat tegenzit, wordt er tenminste niet weer direct in uitgaven gesneden. En bedenk dat dit een ondergrens is, als ze meer willen investeren, kan dat altijd.'

Betekent de nieuwe wet meer films als Knor? / Foto Gusto Entertainment

De bioscopen en filmtheaters zijn dus opgelucht, ook al hing het al een beetje in de lucht? Van der Ham: 'Ja, maar tegelijkertijd wisten we ook dat we goede kaarten hadden. Omdat we via het ATF al jaren bijdragen aan de Nederlandse film en goede argumenten hebben om op die ingeslagen weg door te gaan.'

Tot slot dan ook maar even naar de grote streamers om hun reactie te polsen. Amazon Prime Video laat weten dat er vanwege de tijdlijn en vakantie momenteel geen reactie gegeven kan worden. Ook HBO MAX geeft geen reactie. Netflix daarentegen vindt dat 'ieder wettelijk ingrijpen de keuze van consumenten in acht zou moeten nemen.' Ook zou beleid erop gericht moeten zijn 'een divers en competitief medialandschap te stimuleren en een gelijk speelveld te garanderen.' Het bedrijf sluit de reactie af met de woorden: 'We gaan de komende tijd beoordelen wat het effect van dit wetsvoorstel is voor onze dienst en de AV-sector in Nederland.'

Het is duidelijk: over de investeringsverplichting is het laatste woord nog niet gezegd.

Het volledige wetsvoorstel is hier te lezen.