De Dick Maas Methode eert eigengereide filmmaker

Regisseur en editor Jeffrey De Vore polste Dick Maas of hij mee wilde werken aan een documentaire over zijn loopbaan. Maas gaf De Vore carte blanche én ruim een terabyte aan uniek beeldmateriaal. Op het aanstaande Nedelands Film Festival gaat straks De Dick Maas methode in première. ‘De rebelsheid van Flodder is vandaag de dag ondenkbaar.’

Regisseur en editor Jeffrey De Vore polste Dick Maas of hij mee wilde werken aan een documentaire over zijn loopbaan. Maas gaf De Vore carte blanche én ruim een terabyte aan uniek beeldmateriaal. Op het aanstaande Nederlands Film Festival gaat straks De Dick Maas methode in première. ‘De rebelsheid van Flodder is vandaag de dag ondenkbaar.’ 

Visionairs worden in eigen land vaak laat geëerd, vraag maar aan Paul Verhoeven. Dick Maas blies in de jaren tachtig grotendeels eigenhandig de Nederlandse publieksfilm nieuw leven in. Hij scoorde enorme bioscoophits met films die hoogwaardig, onderhoudend en volstrekt eigenzinnig waren. Maas inspireerde daarmee een generatie jonge filmmakers. En hij wist enkele zware tegenslagen te boven te komen. De vraag is dus gerechtvaardigd: waar blijft de documentaire die Dick Maas het krediet geeft dat hij verdient?  

Een auteur

Die film is er nu. In De Dick Maas methode van Jeffrey De Vore (36) vertellen zo’n veertig ooggetuigen het verhaal van Maas’ carrière. Doordat De Vore de beschikking had over Dicks persoonlijke archief kon hij zijn documentaire aankleden met spectaculair en vaak nooit vertoond beeldmateriaal. De Vore: ‘Dick is een echte auteur. Hij doet volledig zijn eigen ding, trekt zich van fonds noch producent iets aan, houdt scriptinput van anderen heel beperkt, componeert de muziek. Een Amerikaanse beeldtaal met een heel Nederlandse stijl en humor: dat is de Dick Maas-methode.’   

Volgens De Vore beleeft Maas het grootste plezier aan het uitvogelen hoe hij met simpele oplossingen complexe scènes kan maken. ‘In de film zitten leuke verhalen over het maken van De lift. Hoe houtje-touwtje en gevaarlijk dat was, met acteurs die aan kabels in een echte liftschacht hingen.’ Maas zou het liefst elk jaar een film maken, net als Woody Allen. ‘Hij vindt regisseren het leukste dat er is. Hij heeft een enorme stapel scripts liggen maar zegt zelf met schrijven te zijn gestopt tenzij er iets drastisch verandert in het Nederlandse filmklimaat. Maas voorspelde jaren geleden al dat films met hogere budgetten het moeilijk zouden krijgen.’   

Dick Maas (rechts) en Huub Stapel op de set van De lift / Foto dickmaas.com

First Floor Features

Een belangrijke rol in de documentaire is weggelegd voor de opkomst en ondergang van de First Floor Features-studio. Een modern geoutilleerd filmcomplex dat Maas en zijn productiepartner Laurens Geels begin jaren negentig in Almere lieten bouwen. De Vore: ‘Ik ben buitengewoon gefascineerd door die studio. In mijn jeugd woonde ik daar in de buurt, en ik heb als twaalfjarig jochie nog gefigureerd in een Flodder-aflevering. De gloriedagen van de studio zijn heel interessant, qua filmgeschiedenis. Maar veel mensen weten helemaal niet dat die studio bestaan heeft.’ In Almere werden onder meer Karakter en De Noorderlingen gedraaid.

Maas en Geels hadden gehoopt dat hun studio grote buitenlandse producties zou aantrekken. Alleen ging toen net het Oostblok open en kwamen er goedkopere alternatieven voorhanden. En de Nederlandse filmwereld keek toch een beetje argwanend naar al dat professionalisme. ‘Er zal best iets van jaloezie hebben meegespeeld. Ze waren toch een beetje de cowboys die het wel even anders gingen doen. En het feit dat ze heel commerciële films maakten, daar werd toen best op afgegeven.’

Om toch zo optimaal mogelijk gebruik te kunnen maken van de studio werd een tv-serie van Flodder geproduceerd. Ook die zit prominent in De Dick Maas methode verwerkt. De Vore vindt dat Flodder - de film en  de serie - meer waardering verdient. ‘Flodder is zo’n onconventionele film. Er zit eigenlijk geen verhaal in, het is een ‘high concept’-gegeven waar rondom grappige situaties zijn bedacht. Het is hilarisch om met de blik van nu naar zowel film als serie te kijken. ‘Johnnie die roept: ‘Kijk eens, geile wijven!’ Dat is zo niet oke! Regisseur Esmé Lammers zegt daarover: met al de tuttigheid van nu is het bevrijdend om Flodder te zien.’

Een pijnlijke breuk

Oplopende financiële problemen leidden tot een pijnlijke breuk tussen Maas en Geels. Laatstgenoemde werd op verzoek van Maas dan ook niet geïnterviewd. Maar hij is wel degelijk aanwezig in de verhalen. ‘Ik heb geprobeerd om Laurens niet als de bad guy af te schilderen. Zonder hem geen Flodder of Amsterdamned. Verder hebben we eigenlijk iedereen kunnen krijgen: Nelly Frijda, Huub Stapel, Tatjana Šimić, Pierre Bokma, Barry Hay. René van ’t Hof zegt ook wel wat kritische dingen, ik wilde niet dat het alleen een lofzang zou worden. Dick heeft zich wat dat betreft nooit bemoeid met de inhoud.’  

Wilco Wolfers, CEO van filmdistributeur WWE, liet al tijdens het draaien weten geïnteresseerd te zijn in uitbreng. ‘Toen de mensen van WWE de film zagen wilden ze hem ook voor de bioscoop hebben. Dat is ook echt de goede plek, vanwege de hoge kwaliteit van de fragmenten. We zijn nu zelfs bezig om het originele beeldnegatief van Dicks Golden Earring-clips in te scannen.’ 

Onconventioneel: Flodder van First Floor Features / beeld FFF