De bioscoopsector viert feest: ‘Het loopje is er weer ingekomen’

Het was een ‘bumpy’ jaar, maar de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) en Filmdistributeurs Nederland (FDN) en hun leden sloten 2023 af met tevreden gezichten. De nieuwjaarsreceptie in Koninklijk Theater Tuschinski, dinsdag 9 januari, was geslaagd. HFN kijkt nog een keer terug.

Het was een ‘bumpy’ jaar, maar de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) en Filmdistributeurs Nederland (FDN) en hun leden sloten 2023 af met tevreden gezichten. De nieuwjaarsreceptie in Koninklijk Theater Tuschinski, dinsdag 9 januari, was geslaagd. HFN kijkt nog een keer terug.

Gastheer René Mioch, die voor de vierde keer op het podium stond om het programma in goede banen te leiden, haalde herinneringen op aan de keer dat hij de show, vanwege de lockdown, in een verlaten Tuschinski-theater moest presenteren. Daarvan was nu gelukkig geen sprake. De prachtige hoofdzaal en het programma waren goed gevuld.

Positieve verrassingen
Als eersten vroeg Mioch de voorzitters van FDN en NVBF, Sharita Hasnoe en Boris van der Ham, op het podium te komen. Hasnoe maakte van de gelegenheid gebruik om een naamsverandering aan te kondigen. De FDN werkt binnen de NVPI al langer samen met de branchevereniging van de muziekindustrie en gaat daarom voortaan door het leven als NVPI/film. ‘Het was een jaar van positieve verrassingen,’ vatte ze 2023 samen. ‘Avatar, The Super Mario Bros. Movie, Barbenheimer… daar konden we na corona eigenlijk alleen maar van dromen.’ Boris van der Ham viel haar bij: ‘Het loopje is er gelukkig weer ingekomen.’ Hij vertelde dat zijn kinderen al drie keer naar Wonka zijn geweest.

René Mioch blikt terug op 2023 met Sharita Hasnoe en Boris van der Ham / foto: HFN

Mioch, die de bezoekers ook verraste met een ontroerend eerbetoon aan de vorig jaar overleden film- en televisiemaker Burny Bos, deed zijn best om de vraag-en-antwoord-momenten wat minder voorspelbaar te maken. Zo probeerde hij oud-politicus Van der Ham een uitspraak te ontlokken over de kabinetsformatie en de kans op een premier die wat cultuur betreft ‘alles wil afschaffen.’ Van der Ham wil met iedereen in gesprek blijven en hield het wijselijk bij een oproep de btw op bioscoopkaartjes niet te verhogen. ‘Film is een democratische kunstvorm; iederéén gaat naar de film.’

Barbenheimer
Na een video met een terugblik op het afgelopen jaar, gaf NVBF-vicevoorzitter Ron Sterk een toelichting op de jaarcijfers. Met 32 miljoen verkochte bioscoopkaartjes en een omzet uit de kaartverkoop van 338 miljoen euro is er reden tot tevredenheid. Het was, vertelde Sterk, echter wel ‘een bumpy jaar’.

Ron Sterk loodste de bezoekers door de bioscoopcijfers van 2023 / foto: HFN

Hij demonstreerde dat aan de hand van de maandcijfers. In januari 2023 waren de bioscopen, in tegenstelling tot coronamaand januari 2022, weer open en dat leverde een abnormale bezoekersgroei ten opzichte van het vorige jaar op van maar liefst +701%.

In het voorjaar zorgde The Super Mario Bros. Movie voor uitstekende resultaten, maar in mei (-9% ten opzichte van dezelfde maand in 2022) en juni (-27%) ‘zag iedereen het somber in,’ vertelde Sterk. Barbie (1,8 miljoen bezoekers) en Oppenheimer (1,7 miljoen) maakten het in juli (+36%) en augustus (+61%) bijna helemaal goed. We zitten nog niet op het niveau van 2019, toen The Lion King in z’n eentje 3,4 miljoen bezoekers trok, maar 2023 kende ‘een van de succesvolste zomermaanden ooit gemeten,’ aldus Sterk.

Niet verkeerd, maar…
Aandacht was er tijdens de nieuwjaarsreceptie natuurlijk ook voor de Nederlandse film. De volledige cast van De Tatta’s ‘crashte’ de receptie voor het tweede jaar op rij. Met een film en een sequel die de nummers 1 en 2 innemen op de jaarlijst van best presterende Nederlandse films van 2023 is dat natuurlijk ook wel terecht. De Tatta’s, die eind 2022, uitkwam, trok ruim 700.000 bezoekers. De Tatta’s 2 zit nu op de 400.000, en kreeg daarom tijdens de receptie de Platina Film uitgereikt.

Ook Bon Bini: Bangkok Nights is nu al Platina. De Bellinga’s: Vakantie op Stelten, Klem, All Inclusive en maar liefst twee Sinterklaasfilms trokken meer dan 200.000 bezoekers in 2023.

Na een aantal zeer goede jaren, waarin het marktaandeel van de Nederlandse film rond de 20% lag, is dat marktaandeel nu weer dalende. Van 16% in 2022 naar 14% in 2023. De recette uit Nederlandse films steeg wel, met 12%. Sterk: ‘Het is niet verkeerd, maar graag wat meer.’

Vertrouwen
Het feit dat er in 2023 maar liefst 502 titels werden uitgebracht, ‘geeft aan dat de distributeurs er vertrouwen in hebben,’ stelde Sterk. Ook de bioscopen en filmtheaters blijven investeren. In 2023 kwamen er vijftien nieuwe filmdoeken bij. Het aantal zitplaatsen daalde, met 1.078, wat komt omdat we steeds vaker kiezen voor luxe bioscoopstoelen.

Wel zijn er nog zorgen, bijvoorbeeld over de toenemende afhankelijkheid van blockbusters. De vijf meest succesvolle films zorgen tegenwoordig al voor bijna een kwart van de totale inkomsten. In 2017 had de Top 5 nog een marktaandeel van 13%, in 2023 was dat al 22%. ‘Dat is wel iets om over na te denken,’ hield Sterk zijn toehoorders voor.

Met de recessie en het stijgen van de lonen blijft het beheersen van de kosten ook een uitdaging. ‘En ook het effect van de stakingen van Amerikaanse scenaristen en acteurs gaan we voelen, is mijn vrees.’ Captain America: Brave New World, Mission Impossible – Dead Rechoning Part Two, Avatar 3 en vele andere films werden al verschoven van 2024 naar 2025 of later.

‘Ik denk dat 2024 een tussenjaar wordt,’ concludeerde Sterk, ‘misschien zelfs met een kleine achteruitgang als gevolg van de staking, en dan een definitief herstel in 2025. Maar je kunt, zoals we dit jaar zagen, ook verrassingen hebben.’ De verwachtingen zijn in elk geval hoog gespannen voor Dune: Part Two, Joker: Folie à Deux en Mufasa: The Lion King in december 2024.

Dune: Part Two moet een van de eerste klappers van 2024 worden / foto: Warner Bros., Niko Tavernise

Samen nog diverser
Na het officiële gedeelte was het de tijd voor de drankjes en de hapjes. Bijkletsen met oude bekenden, verrassende nieuwe ontmoetingen en de dag erna constateren dat je anderen in de drukte tóch bent misgelopen…

Dat er tijdens de nieuwjaarsreceptie altijd grote nadruk ligt op de bezoekers- en omzetcijfers, is niet vreemd. Eens te meer werd echter duidelijk dat filmvertoning en filmdistributie niet ophoudt bij blockbusters en multiplexen. Het marktaandeel van de filmtheaters steeg in het afgelopen jaar, van 8 naar 11 procent. De vele trailers die er tussen de bedrijven door werden vertoond, lieten zien dat het aanbod heel divers is, en dat punt werd ook duidelijk tijdens de prijsuitreikingen.

Directrice Heleen Rouw mocht namens Cinekid de Jan Nijland Zilveren Roos in ontvangst nemen, en liet duidelijk blijken blij te zijn met de erkenning voor óók de jonge bioscoopbezoekers. Dick Smits, oprichter van het Filmkenniscentrum en de winnaar van het Zilveren Roosje, zet zich al jaren in voor met name de kleine filmhuizen in de regio.

Sharita Hasnoe van NVPI/film vatte dat eigenlijk al aan het begin van de bijeenkomst samen in een mooie nieuwjaarswens: ‘Dat we er maar samen nog beter in slagen een breed publiek aan te spreken met een divers aanbod.’