Column Thomas Fransman: Zwart

Ik zag I Am Not Your Negro en werd omver geblazen door de kracht van die film om een boodschap over te brengen.

Ik zag I Am Not Your Negro en werd omver geblazen door de kracht van die film om een boodschap over te brengen.

Ik kom uit Hoevelaken, een dorp aan de rand van de Veluwe met voor de helft forenzen, en voor de andere helft (gelovige) boeren; vooral door de laatste groep niet de meeste tolerante omgeving om in op te groeien. Zo werden niet-blanke mensen die het aandurfden om de kroeg in te stappen, weg gekeken (of gehoond) en soms zelfs niet eens bediend. Langs de lijn van het voetbalveld werd er geroepen: 'schop die zwartjoekel!'. Dat werk.
Gelukkig heb ik een opvoeding gehad met open vizier, maar als een groot deel van je omgeving bekrompen en eenkennig is als de ziekte, krijg je er toch wat van mee.
En als ik dan al merk dat ik er soms een verkeerde grap uit floep, wat gebeurt er dan bij de veel grotere, minder tolerante groep mensen?

Bij het zien van de zwart-witbeelden uit I Am Not Your Negro met boze blanke mensen die protesteren tegen de komst van zwarte leerlingen (kinderen!) op hun school, denk je vaak: jeetje, dat is maar vijftig jaar geleden, Ferguson zelfs maar drie jaar geleden. Amerika is verrot, is een logische reactie, maar het gebeurt hier ook. Kijk naar de verrotte, polariserende site GeenStijl, of de Zwarte Pietendiscussie. Maar ook onze Dodenherdenking neigt naar whitewashing als je de camera over de gezichten op de Dam ziet gaan, en er doodsbedreigingen worden geuit richting initiatiefnemers om het breder richting vluchtelingen te trekken.

Het is allemaal angst, en vooral de angst voor verandering. O wee als aan onze tradities gemorreld wordt. Tradities die we vaak hoog houden simpelweg omdat het tradities zijn, maar zonder na te denken waarom of wat de gevolgen kunnen zijn. Het maakt mij niet uit dat we een hele bevolkingsgroep zich meer verbonden kunnen laten voelen, aan het Sinterklaasfeest of Dodenherdenking kom je niet!

James Baldwin verwoordde het krachtig: 'Blanken hebben het nooit over elkaar als blanken, maar als ik hier kom praten, word ik vermeld als negro, niet gewoon als man of mens of James Baldwin. Blanken hebben die term blijkbaar nodig; de vraag is waarom. Ik stel die vraag hierbij aan de Amerikaanse bevolking, en ik denk dat de oplossing voor het probleem in het antwoord ligt.'
Die vraag stelde hij vijftig jaar geleden en hij is nog steeds niet adequaat beantwoord. Niet door het Amerikaanse volk, maar ook niet in Nederland.
We hebben nog een hoop werk te verzetten in deze extreem lastige kwestie. Maar zolang er ijzersterke films als I Am Not Your Negro gemaakt blijven worden, is er hoop.