Column Thomas Fransman: 2001

Zoek je een fijne activiteit voor een regenachtige zondagochtend in de vakantie? Ga dan naar EYE voor een vertoning van 2001: A Space Odyssey op 70mm.

Ik had in mijn studententijd een abonnement bij een bedrijfje waar je dvd’s kon lenen. Je kon dan op het internet een lijstje maken van films die je wilde zien en aan de hand van beschikbaarheid kreeg je de hoogste van je lijst opgestuurd. Die keek je, stuurde hem terug en dan kreeg je de volgende van je lijst. Ideaal voor een cinefiel met heel veel tijd die te lui is om naar een videotheek te lopen (die overigens toen ook al snel aan het verdwijnen waren). Een soort Netflix avant la lettre. Letterlijk, want zo is Netflix ooit begonnen.

Ik denk dat jonge lezers denken: waar heb je het over? Dvd’s? Lenen? En dan ook nog via de post? Tja, het was 2001, hoe toepasselijk, en de enige manier om klassiekers te  bekijken, was met geluk op televisie (zelden op Nederlandse zenders) of huren bij een videotheek. Althans, op legale wijze dan. Ik was zo naïef of rechtschapen dat ik niet deed aan downloaden. En mijn huisgenoten ook niet, maar dat kwam meer omdat we nog met een modem inbelden naar het internet, waardoor het downloaden van een film een week duurde.

Maar goed, ik leende dus dvd’s van een obscuur zaakje en zo zag ik voor het eerst 2001: A Space Odyssey. Vanaf dvd, op een mini-tv. Eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik weinig van het einde begreep. Ik keek samen met een huisgenoot die hardop durfde te zeggen dat ie er niks van begreep, en ik deed alsof ik het snapte en verweet hem een gebrek aan inbeeldingsvermogen. Ik voelde dat ik onder de indruk was, maar ik begreep niet waarom.

Zestien jaar na dato werd ik op een grijze zondagochtend rond half tien wakker met een lege dag in het vooruitzicht. Ik had zin in film en ik dacht aan de 70mm van 2001 die net dat weekend was begonnen te draaien in EYE. Snel ontbeten, op de fiets gestapt en gelukkig net op tijd voor de intro, want dat was al meteen indrukwekkend: minutenlang een zwart scherm met uit de luidsprekers hard de typische, onheilspellende muziek. En daarna de openingcredits met op de achtergrond de tune die ik in die zestien jaar nooit ben vergeten: Also sprach Zarathustra van Strauss. Ik zat op rij drie en werd omvergeblazen door de kwaliteit van de print en het geluid. Kippenvel.

Na tweeëneenhalf uur (inclusief pauze, ook weer eens leuk en totaal niet storend) met open mond gekeken te hebben, kwam daar dan het einde dat ik nu voor de tweede keer zag. En ik begreep het! Maar belangrijker, het einde laat de prachtige 70mm-print en het geweldige geluid schitteren. Wat een audiovisueel geweld! En wat een meester is Kubrick.

Op weg naar buiten kwam ik langs de filmposters van Scorsese en geen van die films kan tippen aan welk werk dan ook van Kubrick. Wat een artiest, en wat een meesterwerk is 2001: A Space Odyssey. De film is 50 jaar oud, en dat wist ik, maar toch moest ik het nog even opzoeken na het zien van deze versie. Technisch zo goed en inhoudelijk zo actueel.

Ik ben blij dat ik mij niet meer in hoef te laten met louche internetbedrijfjes om klassiekers te kunnen zien, omdat steeds meer parels op de best mogelijk manier te zien zijn; op groot doek met goed geluid en vaak met prachtige, (digitaal) gerestaureerde of bijzondere prints. En daar wil ik, lui als ik nog steeds ben, best een kwartier voor fietsen.