Cinerama komt tot leven in EYE

IMAX, Barco Escape, Dolby Cinema: we leven in de tijd van film als hoogwaardige beleving. Maar wie denkt dat breedbeeld en superieur geluid echt iets van nu is, heeft het mis. Al in de jaren vijftig introduceerde Cinerama panoramaschermen waarbij de bezoeker zich door beeld omgeven waande. EYE eert de bioscooppioniers in maart met een retrospectief: Cinerama Adventure.

IMAX, Barco Escape, Dolby Cinema: we leven in de tijd van film als hoogwaardige beleving. Maar wie denkt dat breedbeeld en superieur geluid echt iets van nu is, heeft het mis. Al in de jaren vijftig introduceerde Cinerama panoramaschermen waarbij de bezoeker zich door beeld omgeven waande. EYE Amsterdam eert de bioscooppioniers in maart met een retrospectief: Cinerama Adventure.

Cinerama was een wereldwijde rage in een tijd dat Hollywood veel terrein aan de televisie moest prijsgeven. De voorstellingen (de eerste was in 1952) boden vooral visueel spektakel als natuurfilms en kermisvermaak. Het Cinerama-systeem werkte met drie gesynchroniseerde 35mm-projectoren die elk een derde van een gebogen doek bediende. Het resultaat was een beeld dat grofweg drie keer breder was dan men gewend was met het standaard Academy-kader (1,37:1). Zevenkanaals surroundstereo zorgde voor een enorme geluidsverbetering.

Alles was complex aan Cinerama. Het gebogen scherm bestond uit tientallen overlappende strips die lichtreflecties moesten voorkomen. Filmopnamen gebeurden met drie camera’s die simultaan draaiden. De films moesten in speciaal gebouwde Cinerama-bioscopen draaien. In Nederland stonden die in Amsterdam en Rotterdam. Het was zo ingewikkeld dat er slechts één speelfilm volgens het procedé werd gemaakt: de western How the West Was Won (1962). Vanaf 1963 schakelde de firma over op de meer reguliere 70mm-vertoningen.

EYE vertoont tussen 2 en 10 maart zeven originele Cinerama-producties, waaronder How the West Was Won en Seven Wonders of the World. Filmhistorici David Strohmaier en Randy Gitsch vonden in een Hollywood-filmkluis talrijk uniek Cinerama-materiaal terug dat ze liefdevol restaureerden. Dat gebeurde via het zogenaamde smilebox-proces waarmee het typerende gebogen beeld van Cinerama kon worden gereproduceerd. De twee zullen de voorstellingen in EYE inleiden met veel mooie verhalen. Ook leuk: de oorspronkelijke pauze- en intromuziek zitten bij elke voorstelling.

De glorie van een Cinerama-voorstelling, in dit geval How the West Was Won / Cinerama-M.G.M.