Cinema werpt blik op Leeuwarder bioscoopgeschiedenis

Dit najaar gaat de nieuwe Pathé-bioscoop in Leeuwarden open. Dat betekent de definitieve sluiting van de bioscopen Cinema en Tivoli aan de Nieuwestad, die eind 2017 in handen kwamen van het bioscoopconcern. In de foyer van Cinema is de hele maand september een kleine tentoonstelling te zien over de bioscoopgeschiedenis van Leeuwarden.

Dit najaar gaat de nieuwe Pathé-bioscoop in Leeuwarden open. Dat betekent de definitieve sluiting van de bioscopen Cinema en Tivoli aan de Nieuwestad, die eind 2017 in handen kwamen van het bioscoopconcern. In de foyer van Cinema is de hele maand september een kleine tentoonstelling te zien over de bioscoopgeschiedenis van Leeuwarden.

De tentoonstelling in Cinema is samengesteld door onder anderen Mieke Elgersma, servicemedewerker bij Pathé. In het Friesch Dagblad vertelt ze dat ze daarvoor het Historisch Centrum Leeuwarden heeft bezocht, maar ook goed uit de voeten kon met Pathé, dat veel oud materiaal heeft bewaard. Er zijn op de tentoonstelling onder andere kasboeken uit 1919 en oude spoelen te zien.

Wanneer de Pathé-bioscoop aan het Ruiterskwartier precies opent is nog niet bekend, maar wel dat het dit najaar zal zijn. Er daarmee komt er een einde aan de twee bioscopen aan de Nieuwestad in Leeuwarden. Die zitten daar al ruim een eeuw. De eerste versie van Tivoli dateert uit 1910: de  Friso-bioscoop, zoals ‘ie toen heette, was gesitueerd in de Bonifatiuskerk, die toen fungeerde als theater en bioscoop. De films hadden destijds een korte lengte en werden vertoond tussen de variété-acts door.

Einde van een tijdperk: Cinema in Leeuwarden / foto pr

In 1929 werd Friso verbouwd en omgedoopt tot Tivoli Theater, met als noviteit dat er geluidsfilms konden worden gedraaid. De bioscoop werd daarna nog vaker verbouwd; in 1994 kwamen er vier zalen met bij elkaar ruim 900 stoelen. In de jaren twintig openden nog twee bioscopen in Leeuwarden: de Leeuwarder Bioscoop en Palace. Laatstgenoemde ging na de verbouwing van Tivoli in 1994 dicht. Een verbouwing eind jaren zeventig maakte van de Leeuwarder Bioscoop de Club-bioscoop met vijf kleine zalen. In 2000 werd de Club wederom verbouwd en omgedoopt tot de huidige Cinema. De vijf zalen tellen bij elkaar 435 stoelen.

Tivoli en Cinema werden dertig jaar lang gerund door mede-eigenaren Jos en Marten Osinga, die een halfjaar na de overname door Pathé afscheid namen van het filmbedrijf. Daarover zei Osinga in 2018 in Holland Film Nieuws: ‘Er was sprake van een Pathé-complex in het centrum, er was sprake dat er een nieuwe Vue ging komen. Drie complexen is te veel. Soms is het beter om samen te werken dan elkaar te beconcurreren. Dat heeft Pathé ook ingezien.’

Ook een vernoemenswaardige speler in de bioscoopgeschiedenis van Leeuwarden is het Filmhuis Leeuwarden. Vanaf 1994 gehuisvest in de kelder van stadsschouwburg De Harmonie en in 2013 heropend met drie zalen in het Fries Museum aan het Wilhelminaplein als Slieker Film. Die naam is een eerbetoon aan filmpionier George Christiaan Slieker, die in 1896 als eerste Nederlander op het plein films vertoonde in zijn reizende bioscoop.

September staat in het teken van het afscheid van de twee bioscopen aan de Nieuwestad. Behalve de kleine expo in de foyer van Cinema worden er de hele maand op zondag klassiekers vertoond, waaronder Blade Runner (1982) en The Silence of the Lambs (1991).  

De tentoonstelling in Cinema over de Leeuwarder bioscoopgeschiedenis is de hele maand september gratis te bezoeken.

Slieker Film in het Fries Museum / Foto: Fries Museum / Front: Foto: Pathé