Bioscopen moeten investeren in Nederlandse films

Bioscopen, omroepen en aanbieders van video on demanddiensten worden verplicht te investeren in Nederlandse film en series. Dat heeft minister Van Engelshoven van cultuur geschreven in een brief aan de Tweede Kamer. Met de investeringsverplichting wil de minister de positie van Nederlandse films en series te versterken. In het geval van bioscopen gaat het om een investeringsverplichting van drie procent van hun jaaromzet in Nederland.

Bioscopen, omroepen en aanbieders van video on demanddiensten worden verplicht te investeren in Nederlandse film en series. Dat heeft minister Van Engelshoven van cultuur geschreven in een brief aan de Tweede Kamer. Met de investeringsverplichting wil de minister de positie van Nederlandse films en series te versterken. In het geval van bioscopen gaat het om een verplichting van drie procent van hun jaaromzet in Nederland.

In het voorstel van de minister wordt uiteindelijk onderscheid gemaakt tussen twee groepen die verplicht worden te investeren. Er zijn aanbieders die verdienen aan audiovisuele content, maar er zelf niet direct geld in stoppen, zoals bijvoorbeeld bioscopen en videodiensten die afrekenen per film of serie (tvod), en aanbieders die wel direct in content investeren waaronder omroepen en videodiensten op abonnementsbasis zoals Netflix en Videoland. De eerste groep krijgt een verplichting van 3 procent van hun jaaromzet in Nederland, de tweede groep moet 6 procent van hun in ons land behaalde omzet investeren in lokale producties.

De vertoners hoeven niet per se zelf te investeren in producties. Ze kunnen het verplichte geld – of een deel daarvan – ook afdragen aan een privaat fonds dat de taak heeft om Nederlandse films, series en documentaires te financieren, zoals het Abraham Tuschinski Fonds.

Om rekening te houden met bedrijven met een beperkte jaaromzet gaat de minister uit van een omzetdrempel van een miljoen euro. In haar brief noemt zij expliciet de filmtheaters als voorbeeld. 'Bijvoorbeeld in het geval van filmtheaters zal de omzet uit de kaartverkoop niet (ver) boven de drempel uitkomen waardoor zij voor een groot deel of zelfs in het geheel gevrijwaard zullen zijn van de investeringsverplichting.'

Het gevolg van de nieuwe maatregel is dat het btw-convenant dat de bioscoopsector heeft met de staat komt te vervallen.

De investeringsverplichting wordt opgenomen in de Mediawet. Het Commissariaat voor de Media zal toezicht houden op de uitvoering van de maatregel, waarbij getoetst wordt of de exploitanten aan het percentage en de voorwaarden van de investeringsverplichting hebben voldaan. Na vier jaar gaat de investeringsverplichting worden geëvalueerd.

De minister komt met het wetsvoorstel met een antwoord op het advies dat de Raad voor Cultuur in de zomer van 2018 gaf met de notitie Zicht op zoveel meer. In tegenstelling tot het advies van de raad kiest de minister niet voor quota of een heffing, maar voor een investeringsverplichting.

Er wordt niet gekozen voor quota omdat uit onderzoek uitgevoerd door het bureau Dialogic is gebleken dat 'die leiden tot bulkaankopen, verschraling van de kwaliteit van het aanbod en een afname van de vraag.' De minister kiest daarnaast niet voor een systeem van heffingen omdat dat marktverstorend werkt en onvoorziene neveneffecten met zich meebrengt. Bij een investeringsverplichting kunnen de exploitanten van films en series tenminste zelf bepalen in welke producties zij investeren.

Nederlandse films en series hebben het moeilijk, aldus de minister. Er is sprake van 'marktfalen' en ' systeemfalen', zo concludeert de minister op basis het onderzoek. De productiesector is versnipperd, de markten van vertoning zijn sterk geconcentreerd, het is ingewikkeld om films en series gefinancierd te krijgen en er is een sterke afhankelijkheid van buitenproducenten van de publieke omroep.

In haar brief vraagt de minister ook aan alle partijen betrokken bij de productie en exploitatie van films en series om in het najaar van 2020 met een sectorplan te komen. Ze wil namelijk dat de hele sector meer en beter gaat samenwerken om falen van het systeem te beperken.

De brief van de minister is hier te lezen. Het rapport van onderzoeksbureau Dialogic is hier te downloaden.