Bioscopen houden staking goed in de gaten

De bioscopen in Nederland maken een bijzondere zomer door. De maand juli van 2023 was zelfs een van de beste sinds de eeuwwisseling, met dank aan Barbie en Oppenheimer. Ondertussen wordt Hollywood in de greep gehouden door een staking die zeker de komende periode grote invloed kan gaan hebben op de bioscoopsector omdat films worden uitgesteld. Maken bioscopen in Nederland zich al zorgen?

De bioscopen in Nederland maken een bijzondere zomer door. De maand juli van 2023 was zelfs een van de beste sinds de eeuwwisseling, met dank aan Barbie en Oppenheimer. Ondertussen wordt Hollywood in de greep gehouden door een staking die zeker de komende periode grote invloed kan gaan hebben op de bioscoopsector omdat films worden uitgesteld. Maken bioscopen in Nederland zich al zorgen?

13 juli legden de acteurs in de Verenigde Staten hun werk neer. Ze deden dat twee maanden nadat hun collega's schrijvers dat ook al hadden gedaan. Dat alles omdat de Hollywood-studio's niet voldoende tegemoet willen komen aan de eisen van de vakbonden voor schrijvers en acteurs. Kortgezegd gaat de strijd om betere afspraken over de royalties voor het werk van beide beroepsgroepen en de garantie dat kunstmatige intelligentie hun werk niet gaat vervangen.

Hoewel er achter de schermen van alles plaatsvindt, lijken zowel de Writers Guild of America (WGA) en de Screen Actors Guild en American Federation of Television and Radio Artists (SAG-AFTRA) als de partij die de studio’s vertegenwoordigt - de Alliance of Motion Picture and Television Producers (AMPTP) - de hakken flink in het zand te hebben gezet.

Gaat Dune 2 wel of niet worden uitgesteld? / Still Warner Bros.

Dat heeft tot gevolg dat de productie van films (en series) is stil gelegd. Er wordt geen script of scène meer geschreven door leden van de vakbond. En acteurs staan niet meer op sets en in opnamestudio's. En ze mogen geen promotie meer doen.

Dat betekent dat de studio's zich genoodzaakt voelen om de releaseschema's aan te passen en films naar achter de schuiven. Zo werd al duidelijk dat Avatar 3 niet in december 2024, maar pas in december 2025 in de bioscoop te zien zal zijn. Volgens de Amerikaanse vakbladen lijkt Warner Bros. aan te sturen op het uitstellen van onder meer Dune 2 (in Nederland nu nog 2 november 2023) en The Color Purple (nu nog 25 januari 2024).

Sony bereidt volgens diezelfde vakbladen een uitstel voor van Kraven the Hunter (nu nog 5 oktober 2023), Spider-Man: Beyond the Spider Verse (nu nog 28 maart 2023) en de nieuwe Ghostbusters-sequel (nu nog 21 december 2023). Het Amerikaanse Deadline meldt dat ook Dirty Dancing 2 met Jennifer Grey (nu nog 12 februari 2024) en White Bird met Helen Mirren eraan moeten geloven.

Dat het uitstel van de films ook gevolgen heeft voor de Nederlandse bioscopen, die - zoals deze zomer weer eens laat zien - enorm afhankelijk zijn van succesvolle films uit Hollywood, lijkt duidelijk. De bioscopen zijn nog steeds bezig zich te herstellen van de coronapandemie. De omzetcijfers mogen - dankzij superhits als Avatar 2, The Super Mario Movie, Barbie en Oppenheimer - mooi zijn, de bezoekcijfers blijven nog steeds wel wat achter vergeleken met de jaren voor de coronacrisis.

En dus is het de vraag of bioscoopondernemingen in Nederland zich zorgen maken over de ontwikkeling dat potentiële publiekstrekkers worden uitgesteld of dreigen te worden uitgesteld.

'Het is zo vervelend om te zien dat de omzet die we nu maken met Barbie en Oppenheimer een buffer moet zijn voor wat er als gevolg van de staking straks wegvalt', zegt Jan de Vries van KINO in Rotterdam als HFN hem opbelt met de vraag of hij zich zorgen maakt. 'We zijn als sector net weer een beetje bijgekomen van een irregulariteit en dan komt dit weer op ons pad. Maar goed, er wordt om zeer goede redenen gestaakt. Het is belangrijk dat iedereen naar behoren wordt betaald.'

Ook uitstel van vervolg op Spider-Man: Across The Spider-Verse? / Still Sony

De Vries: Ik denk eerlijk gezegd wel dat de concerns het grootste probleem hebben want die hebben de grote 'tentpole' titels hard nodig. De filmtheaters redden zich wel met de films die wel gewoon uitkomen. Wij als KINO zullen onze weg moeten zien te vinden. Natuurlijk zijn er zorgen. Zeker omdat je weet dat van 300 films die wij op jaarbasis draaien er vier à vijf zijn waar je echt goed aan verdient. En als die worden uitgesteld heeft dat zeker gevolgen.'

Volgens marketingmanager Susan Iping van Kinepolis Nederland 'is het op dit moment niet zeker wat de precieze impact van de stakingen in Hollywoord zal zijn'. Volgens haar komt dat 'omdat dit afhangt van de duur van de staking en individuele beslissingen van studio's.'

Kinepolis lijkt er alle vertrouwen in te hebben dat het goed komt. Iping: 'Gelukkig zit er heel wat filmcontent in de pijplijn en hebben we er alle vertrouwen in dat we onze schermen kunnen vullen met fantastische films. De magie en impact van het grote scherm is van toepassing op zoveel verhalen en die worden er gelukkig nog voldoende verteld en gemaakt.'

Pathé lijkt met eenzelfde bril naar de ontwikkelingen te kijken. 'De films geproduceerd in de VS trekken veel bezoek bij onze bioscopen, maar wij vertonen ook veel grote en wat kleinere titels die in Europa worden gemaakt. Wij hebben er vertrouwen in dat er voldoende mooie releases te zien zijn in onze bioscopen dit najaar. De staking heeft namelijk geen invloed op alle films; veel filmreleases gaan gewoon door zoals gepland', aldus een woordvoerster.

Ook wordt er door Pathé gesteld dat ze nog niet weten 'hoe deze staking in Hollywood zich verder gaat ontwikkelen en wat dit voor ons op langere termijn exact betekent.' De bioscooponderneming verwacht 'dat er einde zomer meer duidelijkheid is.'

Paul Visser die met zijn ABC Booking de programmering verzorgt van verschillende onafhankelijke bioscopen in Nederland, reageerde ook direct op de vraag van HFN. Hij is duidelijk: 'natuurlijk maken wij ons zorgen over deze staking'. Maar Visser ziet ook een andere kant van de medaille: 'Het biedt echter wel kansen voor andere filmmakers om ertussen te komen. Met films als De vuurlinie komen we er ook wel. En met twee Sinterklaasfilms in oktober komt het ook dit jaar wel weer goed. Maar de blockbusters die worden uitgesteld geven natuurlijk wel problemen. Hopelijk komen ze er snel uit. Er zijn momenteel grotere problemen in de wereld.'